logo-professioneel-begeleidenlogo-professioneel-begeleiden
Filters

Alle artikelen

1|...|494|495|496|...|544

Onderzoek en de onderwijspraktijk in het voortgezet onderwijs en middelbaar beroepsonderwijs

Onderzoek wordt een steeds belangrijker factor voor de ontwikkeling van een school. Niet alleen in strikt instrumentele zin, maar ook als een manier van denken en kijken die helpt scholen zich tot professionele leergemeenschappen te ontwikkelen. In zo’n gemeenschap is onderzoek een vanzelfsprekend onderdeel van de schoolactiviteiten. Deze denklijn krijgt in Nederland veel aanhang. Zo stelt het onlangs afgesloten sectorakkoord tussen de VO-raad en het ministerie van OCW (VO-raad en OCW 2014, p.16): ‘Besturen en schoolleiding activeren docenten om hun eigen praktijk te onderzoeken en “van binnenuit” te verbeteren, altijd in directe relatie met het verbeteren van het leren door leerlingen. Schoolbesturen scheppen randvoorwaarden (tijd, netwerkvorming) voor de ontwikkeling van scholen als professionele leergemeenschappen met een verbetergerichte leercultuur. Die randvoorwaarden kunnen gericht zijn op het stimuleren en mogelijk maken van samenwerking tussen (teams van) leraren, vormen van peer review, intervisie en ontwikkeling, praktijkgericht onderzoek, netwerkvorming binnen en buiten de school en het creëren van ontwikkeltijd voor docententeams.’
1,95
lees meer

Signalement

Gelezen: Rob de Lange, Hans Schuman & Nicolina Montesano Montessori (2010). Praktijkgericht onderzoek voor reflectieve professionals. Garant. Zoals in het funderend onderwijs academische opleidingsscholen een katalysator voor onderzoek in de school zijn geweest, zo hebben op hogescholen de lectoraten een impuls aan het praktijkgerichte onderzoek gegeven. De auteurs van dit boek schrijven dan ook vanuit die context, maar het boek is evengoed geschikt voor andere onderwijssectoren. Het boek opent met een onderscheid in drie onderzoeksparadigma’s: het positivistische, het interpretatieve en het kritisch-emancipatoire. De stelling is vervolgens dat het niet uitmaakt welk paradigma je kiest, als je maar consequent bent in je aanpak. Dat betekent dat dit boek, meer dan de andere boeken elders in dit nummer besproken, verschillende onderzoeksstrategieën naast elkaar zet, zoals actieonderzoek, ontwerponderzoek, case study’s of vragenlijstonderzoek. Dat is verhelderend, omdat praktijkonderzoek maar al te vaak wordt geassocieerd met kwalitatief onderzoek. Dat hoeft dus niet. Daarom besteedt het boek ook aandacht aan het werken met cijfermatige data en het doen van statistische analyses. Voor wie dit wellicht wat weg is gezakt sinds de opleiding, is dit een nuttig hoofdstuk, ook om ander onderzoek goed te kunnen begrijpen en te beoordelen. Gelezen: Joan van Aken & Daan Andriessen (red.)(2011).  Handboek ontwerpgericht wetenschappelijk onderzoek. Wetenschap met effect. Boom/Lemma. Joan van Aken is hoogleraar aan de Technische Universiteit Eindhoven en Daan Andriessen is lector Methodologie van praktijkgericht onderzoek aan de Hogeschool Utrecht. Beiden komen uit een academische context en dat is te merken aan de bijdragen die zij in dit boek verzameld hebben. Het zijn veelal gepromoveerde schrijvers, waarvan een flink deel aan een universiteit of hogeschool werkt. Dat betekent overigens niet dat het boek vooral academisch gericht is, integendeel. Het sterke punt van dit boek is het heldere onderscheid tussen kennisstroom en praktijkstroom, inclusief een uitgewerkt begrippen kader, waarmee verschillende onderdelen van het onderzoeksproces benoemd kunnen worden. Op die manier maken ze inderdaad de pretentie waar, om wetenschappelijk verantwoord onderzoek in de praktijk te kunnen doen. Wie op zoek is naar praktische handreikingen voor het voorbereiden van een interview of voor observatieschema, kan beter een ander boek zoeken. Maar dit boek is een zeldzame poging om een coherente, zorgvuldige onderbouwing te geven van praktijkonderzoek dat de toets van wetenschappelijke criteria kan doorstaan. Gelezen: Wouter Schenke, Femke Geijsel, Edith van Eck e.a. (2014).  Werken op dezelfde golflengte. Scholen en onderzoekers werken samen aan onderzoek. VO-raad. Ondanks de bescheiden omvang en opzet, is deze brochure van de VO-raad toch interessant, vanwege het specifieke thema. In enkele hoofdstukken wordt ingegaan op samenwerking tussen onderzoekers en scholen. Een hoofdstuk, waarvan een bewerking in deze DNM dat is opgenomen (Geijsel, Van Eck en Volman) gaat zelfs speciaal in op de rol van de leidinggevende. Dat is geen overbodige luxe, omdat het voor bestuurders en leidinggevenden vaak nog even zoeken is wat ze precies met onderzoek in de school kunnen. En als ze weten dat het belangrijk is, en dat ze er wat mee willen, blijken onderzoekers bij de uitvoering soms, vanuit het perspectief van de school, ‘lastige’ eisen te stellen. Alle reden om goed na te denken over de verdeling van taken en verantwoordelijkheden en hier vooraf goede afspraken over te maken. Met deze brochure als leidraad kunnen op dat vlak de belangrijkste problemen rond scheeflopende verwachtingen voorkomen worden. Gelezen: Ferdi Migchelbrink (2013). Handboek praktijkgericht onderzoek. Zorg, welzijn, wonen en werken. SWP. In onderwijsland een onbekende naam, maar in de sectoren uit de ondertitel is Migchelbrink een bekende auteur op het gebied van praktijkgericht onderzoek. Zijn eerste boek hierover verscheen in 1996 en dit is een geheel nieuw boek, dat zeker ook bruikbaar is in een onderwijscontext. Praktische bruikbaarheid staat in dit boek voorop. Wie op zoek is naar diepgaande beschouwingen over epistemologie of uitgebreide methodologische bespiegelingen, wordt teleurgesteld. Het boek is, als handboek, dan ook vooral een naslagwerk om bij het uitvoeren van het onderzoek een indruk te krijgen van mogelijke aanpakken. En vervolgens, als er een keuze is gemaakt, heel concrete tips en aanwijzingen te krijgen om dit onderzoek ook zo uit te voeren. Alle mogelijke onderzoeksstrategieën (kwalitatief, kwantitatief, narratief, evidence-based, enzovoorts) worden besproken, net als een breed spectrum aan onderzoeksinstrumenten (onder andere interviews, observaties, groepsgesprekken en zelfs Twitter en Facebook). Het lijstje aanbevolen literatuur maakt dit handboek compleet. Gelezen: Petra Ponte (2012). Onderwijs en onderzoek van eigen makelij. Onderzoek met en door leraren.  Boom/Lemma. Als het over praktijkgericht onderzoek gaat, valt al snel de term ‘actieonderzoek’. Die twee termen zijn bepaald geen synoniemen, maar feit is wel dat actieonderzoek een populaire strategie is voor onderzoek dat met en door leraren in de school gedaan wordt. Als het om actieonderzoek gaat, dan is Petra Ponte al jaren de onbetwiste autoriteit.Haar eerste boek over actieonderzoek Onderwijs van eigen makelij verscheen in 2002. In 2012 verscheen de opvolger Onderwijs en onderzoek van eigen makelij. Het biedt een theoretische, grondige onderbouwing van actieonderzoek, en praktische handreikingen voor het uitvoeren en rapporteren van het onderzoek.Actieonderzoek onderscheidt zich van andere vormen, doordat degenen over wie het onderzoek gaat, direct als uitvoerenden in het onderzoek betrokken worden. Verder wordt bij actieonderzoek al tijdens het doen van het onderzoek gewerkt aan het verbeteren van de praktijk, in plaats van dit nog eens te gaan doen na afloop van het onderzoek.Ook als die fundamentele keuze voor deze aanpak niet gemaakt wordt, biedt het boek meer dan genoeg bruikbare handreikingen om onderzoek in de school methodologisch op een hoger plan te brengen en beter in te bedden in het lopende schoolbeleid. Gelezen: Cyrilla van der Donk & Bas van Lanen (2012). Praktijkonderzoek in de school. Coutinho. Dit is een van de meest gebruikte boeken voor onderzoeksprojecten in scholen. In hun benadering sluiten Van der Donk en Van Lanen aan bij de stroming die praktijkgericht onderzoek vooral benadert als ontwerponderzoek. Sterke punt van hun benadering is de consequente indeling van ieder onderzoeksproces, hoe groot of klein ook in zes kernactiviteiten voor praktijkonderzoek. De hoofdstukken van het boek volgen deze zes kernactiviteiten en bieden zo een glashelder houvast voor het opzetten en uitvoeren van een onderzoeksproject.De ontwerpgerichte benadering zorgt ervoor dat het uiteindelijk resultaat voor de praktijk nooit uit het oog verloren wordt. Specifiek wordt aandacht besteed aan de school als onderzoeks- en innovatiecontext, met alle voetangels en klemmen die dat met zich mee kan brengen. Het boek maakt minder ruimte voor theoretische en methodologische bespiegelingen. Wat er besproken wordt, is vooral gericht op praktische bruikbaarheid. Het is in die zin echt een handboek voor de praktijk, en minder het naslagwerk waarmee ook bepaalde fundamentele keuzes voor het onderzoeksontwerp verantwoord kunnen worden.
Gratis
lees meer

Hoe schoolleiders al doende blijven leren

Schoolleiders, aldus beleidsmakers, moeten bijblijven, hun competenties actueel houden, groeien, zich verbeteren, professionaliseren. Met het schoolleidersregister- in-aanbouw weegt zwaar wat met al die termen bedoeld wordt. Als professionalisering een voorwaarde is om je brevet te behouden, moeten we het immers wel met elkaar eens zijn wat er onder valt. Met het oog daarop heeft de VO-academie LOOK gevraagd in kaart te brengen wat schoolleiders op eigen initiatief aan professionele ontwikkeling doen, om vervolgens te kunnen bezien of en hoe dat in te passen valt in de beroepsstandaard en het schoolleidersregister. In dit artikel geeft Pieter Leenheer een beeld van het onderzoek. Wat komt erbij kijken als je dit soort mleren in het register wilt inpassen?
1,95
lees meer

Klimaatverandering en de species 'leraar'

Laatst zat ik op Twitter weer middenin een discussie over de vaste schoolvakanties, het was gebeurd voordat ik het in de gaten had. Dat komt natuurlijk ook doordat die schoolvakanties een beetje een stokpaardje van me zijn, dat geef ik toe. Ik blijf me oprecht verbazen over de felheid waarmee sommige leraren lengte en frequentie van de schoolvakanties verdedigen. Het is niet zo moeilijk onderzoek te vinden waaruit blijkt dat kortere vakanties zowel voor leerlingen als voor henzelf uiteindelijk voordelen opleveren. Zou dit ooit kunnen veranderen?
Gratis
lees meer

Scholen en het creëren van maatschappelijke meerwaarde

Dat het sturen op meetbare prestaties neveneffecten heeft zoals window dressing en teaching to the test, is bekend. Recentelijk stelde de Onderwijsraad (2013a) echter ook aan de kaak dat zo’n smalle blik op onderwijskwaliteit een bedreiging vormt voor het later succesvol functioneren van jongeren in onze complexe maatschappij. Lindemann, van Eijck en Honingh trekken deze uitspraak van de Onderwijsraad breder. Op basis van langlopend onderzoek onder 42 scholen voor primair en voortgezet onderwijs laten zij zien dat de huidige drang naar meten en beheersen, scholen belemmert in het invulling geven aan een bredere taakopvatting. De potentie van scholen om maatschappelijke meerwaarde te creëren, neemt hierdoor af.
1,95
lees meer

Hoe zit het met uw…

Nieuwsgierigheid Een bekwaam bestuurder, die met wisselend succesdiverse bestuursfuncties heeft bekleed, vraagt me om feedback. Ik zie dat ze onderwijskundig en bedrijfsmatig sterk is, scherp analyseert en strak stuurt, maar ik zie ook dat binnen haar organisatie de energie weglekt. Is dat de keerzijde van haar stijl, gebaseerd op weten en sturen? Ik mis nieuwsgierigheid naar de ander en naar wat anderen willen. In nieuwe werksituaties zijn mensen vaak nieuwsgierig. Omdat ze graag snel willen weten hoe de hazen lopen, hebben ze een open blik en stellen ze geïnteresseerde vragen. Zittende collega’s vinden die nieuwsgierige houding prettig. Na verloop van tijd vermindert de nieuwsgierigheid, op termijn nagenoeg helemaal. Soms maakt het zelfs plaats voor de overtuiging dat het gedrag van collega’s voorspelbaar is. Raken we zo de kracht van de nieuwsgierigheid kwijt? Nieuwsgierigheid leidt tot onderzoekend gedrag en een kritische houding ten opzichte van beweringen als ‘mijn resultaten gaan omhoog als ik minder leerlingen in de klas heb’ of ‘als we hogere eisen stellen, blijven meer leerlingen zitten.’ Onderzoekend zijn betekent vragen blijven stellen tot alles duidelijk is.
Gratis
lees meer

Maken we ons verstand kapot met computers?

‘Mijd computers, smartphones en spelcomputers. Daarvan worden we dik, dom, agressief, eenzaam, ziek en ongelukkig. Iedere dag dat uw kind zonder deze digitale media doorbrengt, is pure winst.’ Met deze zin vat Manfred Spitzer de kernboodschap van zijn boek Digitale dementie samen. Volgens hem staan we toe dat jonge mensen hun verstand kapot maken als ze achter de computer, laptop of iPad (blijven) zitten. In dit artikel onderzoekt Gerritjan van Luin het belang van de waarschuwingen van Spitzer voor het werken met ict in het onderwijs.
1,95
lees meer

Je bent jong en je wordt

Jibbe Heetveld begint in 1998 als docent Duits op het Willem de Zwijger College in Bussum, een christelijke scholengemeenschap voor havo en vwo (www.wdz. nl). Het is zijn eerste betrekking in het onderwijs en alhoewel het om een volledige baan gaat, zoekt hij in de eerste jaren al snel naar andere activiteiten binnen de school. Zo begeleidt hij de jaarlijkse musical en raakt hij betrokken bij verschillende onderwijsontwikkelingen. Vooral de laatste jaren oriënteert Jibbe zich op mogelijkheden binnen de school om leiding te kunnen geven, maar die zijn beperkt, omdat ‘de mensen hier lang blijven zitten waardoor er weinig mobiliteit is.’ De kans die hij in 2012 krijgt, grijpt hij met beide handen aan: sindsdien is hij afdelingsleider van de havo-bovenbouw. Daarnaast geeft hij nog enkele lessen Duits. Overigens vindt hij zichzelf met zijn 42 jaar niet zo jong meer, maar zijn ervaringen als leidinggevende zijn nog pril genoeg om hem in deze ‘Je bent jong en je wordt … schoolleider!’ aan het woord te laten. ‘Als een nog jonge en actieve docent wist ik al vrij snel dat ik op den duur wilde gaan voor een leidinggevende functie binnen de school. Als docent kun je altijd overal in meedenken, maar nooit helemaal van het begin tot het eind daadwerkelijk meedoen. De schoolleiding is betrokken bij de hele ontwikkeling en plaatst en beoordeelt die in het kader van een bredere schoolontwikkeling. Vanuit dat perspectief meedenken en meedoen miste ik als docent. Daarnaast heb ik als leidinggevende ook een vinger in de pap als het gaat om activiteiten die vooral bij de schoolleiding zijn belegd.  
Gratis
lees meer

Niet meer bang!

Heftige persoonlijke, emotionele gebeurtenissen kunnen je leven op z’n kop zetten, in positieve en in negatieve zin. Ook in het leven van leiders doen zich zulke gebeurtenissen voor. Wat is de invloed ervan op het leiderschap? Freerk Wortelboer onderzoekt in dit artikel de invloed van pijnlijke, ingrijpende gebeurtenissen en maakt duidelijk hoe belangrijk het doorleven en de betekenisgeving van zo’n life event tijdens het verwerkingsproces is. De gebeurtenis die je leven op z’n kop zette, kan een versterking van je leiderschap betekenen voor jezelf en voor je omgeving,
1,95
lees meer

Schrijf je in voor de nieuwsbrief en blijf op de hoogte!

Dag van de Coach

Thema: Stress

Datum: 6 juni 2019
Locatie: De Reehorst, Ede

Informatie & aanmelden »