Alle artikelen - Abonneer je nu!
Waardering (volledige uitgave, 30 artikelen)
INHOUD THEMA 'WAARDERING' (JUNI 2012) #VL-AI-NL, een waar(den) gebeurd verhaal, Cees Hoogendijk & Arno Vansichen De waarde van waardering, Edith Lindhout Interview Theo Rinsema: Doorbreken van patronen, Sibrenne Wagenaar Bespiegelingen, Karin Brugman Een interview met Mary Geurts en Herman van der Vlies van Alliander College: Leren is voor iedereen, Jolanda Botke WETENSCHAP Waarderen is snoeihard, Lidewey van der Sluis In gesprek met Manon Ruijters (deel 3) Naar interventies tussen interventies, Carla Wijers & Jolanda Botke Oratie Joseph Kessels: Leiderschapspraktijken in een professionele ruimte, Frank Hulsbos & Stefan van Langevelde Promotie: Medewerkers bepalen verbetering ziekenhuisprestaties, M.F.A. Veld Promotie: De roep om de menselijke maat, D.J. Verheijen Promotie: Op zoek naar gerichte cultuurverandering, R. Offerhaus PRAXIS Training zonder training, Carola Beers & Michiel Boswinkel Ontwikkeling van bevlogenheid, Roger Meij Interveniëren met passie, Inge Schats De val uit het paradijs, Karin de Galan Het karakter van de onderneming, Carlos Estarippa De school der dieren, Tjip de Jong & Simon van der Veer Casus: Randstad VARIA Spiegel in het faciliteren, Kemp van Ginkel & Din van Helden Column De Maya’s, Jolanda Botke & Rick de Rijk Duurzaam geloof in inzetbaarheid, Rick van de Weg, interview: Ria van ’t Klooster Interview met Ira Chaleff, schrijver van ‘The Courageous Follower’, Ger Driessen TOP werk(t), interview Henny Stegen, DSM, Nathalie Gispen & Hedi van Alphen Talent in ontwikkeling, Myrthe Scheenjes Congresverslagen Nieuws, Guido van de Wiel Boeken & App INLEIDING De redactie van TvOO is onlangs uitgebreid met Wiljo Florijn. We heten hem van harte welkom en geven hem graag het woord in deze inleiding. Audrey de Jong, hoofdredacteur Jong geleerd, oud gedaan. Na het thema ‘Lef’ ligt nu het thema ‘Waardering’ voor u. Een onderwerp dat bij de meeste mensen voor een positieve associatie zorgt: een mooi voorbeeld uit de praktijk, een prettige collega of een geliefd familielid. We geven daarmee onze eigen definitie of interpretative aan het woord waardering. Voor een uitleg van de betekenis van dit thema ben ik daarom geneigd ‘Van Dale’ erbij te halen. Dat zorgt voor een gemeenschappelijke taal. Waardering volgens ‘Van Dale’ is: het op prijs stellen, het gewaardeerd worden, het bepalen van waarde. Hier kan ik goed mee uit de voeten. Als nieuw redactielid van TvOO en vertegenwoordiger van de NVP (Nederlandse Vereniging voor Personeelsmanagement en Organisatieontwikkeling), werd het op prijs gesteld dat ik de redactie kwam versterken. Zelfs mijn man-zijn viel in goede aarde en als mooie aanvulling gezien in een overwegend uit vrouwen bestaande redactie. Diversiteit, een man-vrouwbalans, werden duidelijk gewaardeerd, waarbij humor overigens niet ontbrak! Zelf waardeer ik in het bijzonder de professionele samenwerking van de diverse beroepsverenigingen die de handen ineen slaan en elkaar versterken in de professionalisering van haar leden. Die waardering bleek ook tijdens mijn eerste redactievergadering. Het openstaan voor elkaars netwerk, inhoudelijke expertise en actieve bijdrage, betekende een trotse terugblik op het vorige ‘Lefnummer’ en een kritische kijk naar volgende themanummers. Waardering is ook het bepalen van waarde. Met dit themanummer ligt er weer een waardevol magazine voor u. Dat vinden wij, maar we laten u graag zelf de waarde bepalen van dit nummer. Laat u het weten? Dit stellen we zeer op prijs. We staan open voor verbeteringen, aanvullingen en uiteraard de complimenten. Dit brengt me als vanzelf weer terug naar de titel van deze inleiding en mijn eigen positieve associatie van waardering. Een juf op de – toenmalige − lagere school van mijn kinderen heeft ooit het gedicht ‘Children Learn What They Live’ (in het Nederlands vertaald naar ‘Jong geleerd, oud gedaan’) voorgelezen. Al in 1954 schreef Dorothy Law Nolte dit gedicht voor ouders en ..n van de regels sluit prachtig aan bij dit thema: “Als een kind met complimentjes leeft, leert het te waarderen.” Jong geleerd, is oud gedaan. Wiljo Florijn, redacteur
€ 6,95Lef (volledige uitgave, 28 artikelen)
INHOUD THEMA 'LEF' (MAART 2012) Innovatieve bubbels, met lef vernieuwen, Naomi den Besten & Eefje Teeuwisse Afspreken en aanspreken? Daan Buijs & Jayne Slot Lef als sleutel voor leren, Saskia Tjepkema Enkelvoud, Karin Brugman Lef voor professionals, Tica Peeman WETENSCHAP Hoeveel lef is ons lief? Lidewey van der Sluis Een organisatie van helden, Alexander van den Berg Je kleren wassen in een rivier? Lysbeth van Silfhout Promotie: Stress verhindert leren? John Taverniers Promotie: Geef kennisprocessen in onderwijs ruim baan, John Taverniers PRAXIS Interview met Paul Verburgt: Minimal Management: niet voor mietjes, Inge Schats NLQF zorgt voor transparantie in opleidingenmarkt, Rick van de Weg Het is héél leuk als het niet meer eng is: Werken met de successpiraal: van eng naar ‘ik kan het!’ Karin de Galan The rules of the game, Petra Peeters Niet durven, toch doen! Lennert B.hmer & Marieke Koopman De waarde van verschillen, Erik Boers & Marjo Korrel Ban de hufter! Ad.lka Vendl VARIA Lef en liefde, Jolanda Botke & Rick de Rijk Leren is heerlijk, Ria van ’t Klooster & Rick van de Weg Interview met Tony Bingham, Ger Driessen We moeten weer lef krijgen, Marcel van Bronswijk Omdat je werk altijd voor gaat, Sjors van der Heide Talent in ontwikkeling, Myrthe Scheenjes Congresverslag, Sociale vluchtroutes, Marieke Cornelissen Nieuws, Guido van de Wiel App & Boeken INLEIDING U heeft weer een prachtig nummer in handen! Met gepaste trots durf ik te stellen dat deze uitgave veel moois en vernieuwends te bieden heeft. In dit nummer staat het thema ‘lef’ centraal, waarbij lef vooral verwijst naar moed en het betreden van niet eerder begane paden. Het is mede daardoor een uitgave over innovatief durven zijn, ook wanneer het spannend wordt of het nodig is om tegen de stroom in te zwemmen, en de moed te hebben om te zeggen waar het op staat. Dat een thema als ‘lef’ zijn aantrekkingskracht heeft, laat zich zien in de aansprekende en vaak intrigerende bijdragen die dit nummer rijk is. Zo vindt u van de hand van Rick van de Weg en Ria van ’t Klooster een boeiend interview met onze bevlogen minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. In dit vraaggesprek geeft Marja van Bijsterveldt verhelderend uitleg over de wijze waarop zij de gewenste brug wil slaan tussen onderwijs en bedrijfsleven, waarmee een Leven Lang Leren naar een hoger plan getild kan worden. Tica Peeman legt in een pakkend thema artikel helder uit hoe u voor vernieuwing en bewustwording kunt zorgen als u werkt aan organisatieontwikkeling, namelijk door proactief aan de slag te gaan met situaties die u zelf wilt veranderen. Zij hanteert hiervoor een even praktisch als aantrekkelijk model, waarvan de zogenoemde LEFcirkel (de cirkel van persoonlijk leiderschap) onderdeel is. De ontwikkeling van lef loont! Om uit te durven spreken wat er werkelijk speelt en het ‘probleem achter het probleem’ te achterhalen, is moed en oprechtheid nodig. Ad.lka Vendl beschrijft in een prikkelend artikel in de rubriek Praxis een probleemcasus die onbetwist actueel is, maar vaak impliciet blijft. Hoe je van mensen helden maakt, kunt u lezen in onze wetenschapsrubriek. Op prachtige wijze weet Alexander van de Berg een verbinding te leggen tussen diverse wetenschappelijke, filosofische en praktische aspecten van moed. In elke lerende organisatie komt onherroepelijk het moment dat mensen uit hun comfortzone moeten stappen. En dan begint het echte leren pas. Leven en handelen vanuit je waarden en idealen. Authentiek zijn en trouw blijven aan waar jij voor wilt gaan en tegelijkertijd de bergen, beren, dalen en diepste angsten er gewoon durven laten zijn. Voluit leven vanuit je hart, je passie en dit vervolgens verstandig en concreet benaderen. Hart en brein in verbinding. Dat is wat lef voor mij betekent. En hoe is dat voor u? Audrey de Jong Hoofdredacteur hoofdredacteur@tvoo.nl
€ 6,95Leiderschap (volledige uitgave, 25 artikelen)
INHOUD THEMA 'LEIDERSCHAP' (december 2011) De generatiewisseling en een nieuwe generatie leiders, Aart Bontekoning Focus op de leider, Jan Koers Surfen op de golven van de organisatie, Edith Lindhout Column: Leidzaam, Karin Brugman Kan het ook zonder managers? Madelon Markusse & Bert Bloem WETENSCHAP Inleiding: TomTom op de werkvloer, Lidewey van der Sluis Trainingen die bijdragen aan de organisatieprestaties, Marjolein Rijksen & Jetse van Hee Promoties: Applicant reactions to selection events, Sonja Schinkel Transformationele en participerende leiders maken veranderingen leuk, Frouke de Poel Waarom de machtigen ontsporen? Ronald Visser PRAXIS In de sport zijn de topcoaches echte EigenWijze leiders, Willem van Leeuwen Adviesopdracht-in-één-dag, Charlotte Staats Column + werkvorm: Doe mij maar een training Een intake met diagnosemodel, Karin de Galan Bouwen aan modern leiderschap, Arjan Keunen & Els Hettinga Interview: Diversiteit is een effectiviteitsvraagstuk, Janneke Schenning & Jolanda Botke De huisacademie als organisatie-DNA, Cees Hoogendijk & Ronald van den Hoff Casus: Greenpeace Intrnational, Daniëlle Mulder & Joris Rietman,Peter van Lent De reis van de leider, Pieterjan van Wijngaarden, Tjip de Jong, Arne Gillert & Mariël Rondeel Infinite players, Marcel Karreman VARIA Column: Delen, Jolanda Botke & Rick de Rijk Overheid: Jaap Jongeman over menselijke maat, Rick van de Weg Charlene Li over Open Leadership, Ger Driessen Topic: Richting geven aan ministerie van Infrastructuur en Milieu, Han Nichting & Jaap Verhoeven Festival: Learling Lane Masterclass: Opleiden en leren Vereniging Conferentie: AOM Nieuws Boeken Agenda VOORWOORD Het beeld van de omgekeerde piramide van Ken Blanchard vormt nog altijd een treffende parabel waar het gaat om een manier van leiderschap die mij bijzonder aanspreekt. Het gaat erom dat leiders dienend zijn aan diegenen aan wie zij leiding geven. De gedachte hierachter is dat leiders anticiperen op de behoeften van mensen wanneer zij aangeven wat zij nodig hebben om hun doelen te behalen en succesvol te zijn. Het autoritaire leiderschap kan losgelaten worden om plaats te maken voor een meer gelijkwaardig contact. Managers gaan partnerschappen aan met hun medewerkers en vice versa. Prachtig toch? Een dergelijke vorm van leiderschap zal per definitie dichter bij een gekozen missie liggen en congruentie laten zien in waarden en gedrag. Belangen van de organisatie en van het grotere geheel zijn met elkaar in overeenstemming. Zowel leiders als medewerkers nemen verantwoordelijkheid voor hun denken en doen. Daarbij wordt niet alleen aandacht besteed aan het hier en nu, maar ook rekening gehouden met de ontwikkelingen op de lange termijn. In het prachtige artikel Bouwen aan modern leiderschap worden overeenkomstige ideeën uiteengezet aan de hand van een ontwikkeltraject voor War Child. In deze bevlogen organisatie vindt u een visie op leiderschap die naadloos aansluit op de huidige wereld. Uit de toegankelijkheid van de huidige informatiestromen volgt vanzelfsprekend gedeelde verantwoordelijkheid. Zo volgt het thema Leiderschap als vanzelf op het thema Het Nieuwste Werken (onze vorige uitgave). We kunnen allemaal een betekenisvolle bijdrage leveren aan de gewenste uitkomsten, wat om leiders vraagt die als katalysator kunnen dienen om veranderingen mogelijk te maken. Aardig in dit kader is de betekenis van het begrip katalysator, dat verwijst naar een generator die de snelheid van een bepaalde reactie beïnvloedt. Deze brengt een proces op gang of bespoedigt een bepaalde ontwikkeling, zonder zelf verbruikt te worden. Dit lukt alleen wanneer je als leider ook zelf in de spiegel kunt kijken en je oefent in de kunst van het geven en zelf omgaan met feedback. Een leider in verbinding dus. Zoals u wellicht opgemerkt heeft, besteden we in ons tijdschrift graag aandacht aan de meer onbelichte zijden van een thema. In de rubriek Wetenschap schrijft Ronald Visser een mooi artikel over de schaduwkant van leiderschap en het vroegtijdig en ongepland vastlopen van managers, waarbij hij aandacht besteedt aan de corrumperende uitwerking van macht. Ook vindt u in deze uitgave aansprekende interviews met Annerie Vreugdenhil (ING), Jaap Jongejan (CNV) en Charlene Li (Open Leadership), veelkleurige karakteristieke leiders die zich met een boeiend verhaal als een vis in het water voelen bij dit thema. Ik wens u veel leerzaam leesplezier toe! Audrey de Jong Hoofdredacteur, hoofdredacteur@tvoo.nl
€ 6,95Het nieuwste werken (volledige uitgave, 28 artikelen)
INHOUD THEMA 'HET NIEUWSTE WERKEN' (september 2011) Het Nieuwe Werken, moeten we daar iets mee? Kim Spinder Het Nieuwe Werken = Anders Leiden, Petra Kramer Paradigma wisseling, Daan Buijs Column: Windmolens, Karin Brugman Stimuleer mensen het maximale uit zichzelf te halen, Maud Hoefnagels, Kees Froeling De nieuwe wereld van het werk, Wilco van Gelderen WETENSCHAP Ineiding: Verandering is veranderd, Lidewy van der Sluis Effecten van werkplekleren bij verpleegkundigen, Lotte van Praet, Herman Baert Leren ontwikkelen is spoorzoeken en schatgraven, Carla Wijers, Jolanda Botke #socialmedia en #HNW, Niel van Meeuwen Het Nieuwe Werken in de High Performance Workplace, Peter van Baalen Samenvattingen, promoties, oraties PRAXIS Een visie op het vak als kompas voor Opleidingskunde, Marlo Kengen, William de Kaste Mag het over werk gaan? Het Nieuwe Werken, Evert Pruis Het nieuwe leren? Karin de Galan High Reliability Organizing in de praktijk, Bert Slagmolen De E-module Driehoek, Tim Lansink IN ONTWIKKELING Van trends naar toekomst... Monique Jordense, Suzanne Verdonschot Nederland moet leergieriger worden, Ria van 't KLooster Column: Het nieuwe..., Jolanda Botke, Rick de Rijk Interview met Jeanne Meister: Werk in 2020, Ger Driessen Hoe creëer je een professionaliseringsnetwerk? Jos Maassen Bricks, Bytes & Behavior, Guido van de Wiel VOORWOORD Tijdens de redactievergadering ter voorbereiding van dit nummer, waren we het er al gauw over eens: we wilden aandacht besteden aan het thema Het Nieuwe Werken, afgekort HNW, echter wel op een manier die aansluit bij de huidige tijd. Dit betekent dat we voorbij het ‘thuiswerken’ wilden kijken, om de schijnwerpers te richten op de meer recente ontwikkelingen die HNW naar een hoger plan tillen. Hoewel het plaats- en tijdonafhankelijk werken niet te negeren begrippen zijn, gaat HNW anno 2011 wat ons betreft vooral over nieuwe manieren van met elkaar samenwerken. Dit vraagt ander leiderschap, het inzetten van de nieuwste technieken (zie bijvoorbeeld het artikel over serious gaming), het flexibel inrichten van werkactiviteiten en het gebruik maken van social media. Voor ons openingsartikel hebben we Kim Spinder bereid gevonden een overzicht van de huidige stand van zaken rondom het gekozen thema te verzorgen. Als vooruitstrevende professional met de missie: Let’s innovate the government, geeft zij treffend weer hoe de huidige transitie door de kennis- en netwerkeconomie en de daarbij horende ‘digitale revolutie’ vraagt om een nieuw soort organisatie en een ander soort bestuur. Het ‘ouderwetse besturen’, in veel grote organisaties nog terug te vinden, is toe aan vernieuwing wil zij meekomen in de veranderende tijd. Daan Buijs sluit hier met een frisse blik op aan. In zijn artikel belicht hij de denk- en mensbeelden achter HNW, waarbij hij prachtig aangeeft hoe een goed toegepast circulair proces als communicatie ervoor kan zorgen dat inspiratie en motivatie hand in hand gaan met organisatiedoelstellingen en zo bijdragen aan een vruchtbare uitkomst. Een verfrissend organisch perspectief. HNW is geen heilige graal. Uit het artikel van prof. dr. Van Baalen in onze wetenschapsrubriek blijkt dat voor veel organisaties HNW nog een grote uitdaging is! Duidelijk is dat HNW anno 2011 om een nieuwe organisatie vraagt. De principes achter het nieuwe werken dienen gedragen te worden door het topmanagement. Alleen dan kunnen de vruchten geplukt worden. Een treffende formule komt van de hand van prof. dr. Paul Louis Iske. Deze luidt: HNW + OO = DOO. (Het Nieuwe werken in een Oude Organisatie is een Dure Oude Organisatie.) Ik wens u veel inspiratie toe met dit nummer over HNW anno 2011, of beter gezegd: Het Nieuwste Werken. Audrey de Jong Hoofdredacteur, hoofdredacteur@tvoo.nl
€ 6,95Motivatie (volledige uitgave, 32 artikelen)
INHOUD THEMA 'MOTIVATIE' (juni 2011) Het ontwikkelen van een groeimindset, Coert Visser Wat onderscheidt de jongste generatie werkenden, Gerdy Geersing De trekkracht van toekomstbeelden, Guido van der Wiel Medewerkers motiveren? Stop ermee! Frank Kist, Michael Brest Column: Pijnloosheid, Karin Brugman WETENSCHAP De bijsluiter bij motivatie, Lidewey van der Suis Motivatie als arbeidskracht, Lidewey van der Sluis Manon Ruijters over de ecologie van het leren, Carla Wijers, Jolanda Botke Motivatie in de wetenschap, Alexander van den Berg De rol van doeloriëntaties, Paul Preenen, Annelies van Vianen, Irene de Pater Samenvattingen, promoties, oraties PRAXIS Motiverende gespreksvoering, Margreet Steenbrink Interview Jay Cross, Jos Arets, Vivian Heijnen Motiveren vanuit provocatief perspectief, Adélka Vendl Column en werkvorm, Karin de Galan Het Ubuntigesprek, Dhian Sioe Lie, Mijnie Oosterom, René Waltenberg Donkel Casus: Effectief integreren Motivatie: presteren? Of toch maar leren? Arjan van Dam Winst door bevlogenheid, Willem van Rhenen, Theo Visser Sturen op bevlogenheid in de praktijk, Jan Prins Levenslang leren, Hans Hautvast IN ONTWIKKELING Column: Moeiteloze groei? Jolanda Botke, Rick de Rijk De Drive van Daniel Pink, Ger Driessen 1 procent inspiratie, 99 procent transpiratie, Remy Rikers Motiveren tot leren. Is er een rol voor de overheid? Ria van 't Klooster VOORWOORD Onlangs las ik het bijzondere levensverhaal van Paul de Chauvigny de Blot, honorair hoogleraar Business Spiritualiteit verbonden aan de Universiteit van Nyenrode. Naast het bewogen en intrigerende leven dat deze 87-jarige man heeft geleid, waarbij zowel bezieling als menselijkheid zijn pad aanduidden, gaf hij aan zijn grootste drive te halen uit het contact met zijn studenten. Zoals een adelaar, na genoeg hoogte gemaakt te hebben, schijnbaar moeiteloos kan zweven op de thermiek, zo zorgen een luisterend publiek en een met passie verteld verhaal samen voor die wisselwerking waardoor energie als vanzelf gaat stromen. Juist dit gegeven raakte mij. Het raakte me door de oprechtheid, puurheid en authenticiteit waarmee een dergelijk contact zo feilloos het hart van inspiratie en motivatie weet te vinden. Na het verschijnen van het eerste nummer, ontvingen we veel reacties. Reacties die stimulerend waren, opbouwend, lovend en overwegend positief. Het formaat en glossy uitvoering vielen als eerste op. Daarnaast sprong ook de dikte van het nummer direct in het oog. Het woord ‘tijdschrift’werd door sommigen vervangen door ‘boekwerk’ en de vergelijking met National Geographic werd gemaakt. Dat was een mooi begin en met spanning aanschouwden we het inhoudelijke vervolg. Ook de inhoud werd zeer gewaardeerd. Het product waaraan we met de redactie zo gedreven en met zorg hadden gewerkt, werd echt gezien; kwalitatief hoogwaardige artikelen met een mooie balans in het aanbod, waarbij zowel wetenschap als praktijk hun eigen en gedeelde ruimte innamen. Bezien vanuit het perspectief van de diverse beroepsrollen die het gevarieerde werkveld van de HRD-er rijk is, was er ‘voor ieder wat wils’. Onze met zorg samengestelde eerste uitgave mocht er zijn. Als vanzelf volgde het thema motivatie op de eerste uitgave. Met de stimulerende reacties van u in het achterhoofd was het inspirerend om aan dit nummer te werken. Met uw suggesties en het gedeelde geloof in ontwikkelbaarheid door inspanning en ervaring, kunnen we u met deze uitgave weer een boeiende verzameling artikelen en bijdragen presenteren. Zo zet Coert Visser in het themakatern verder uiteen hoe je een groei-mindset kunt ontwikkelen en hoe individuen en organisaties hier vervolgens van kunnen profiteren. Op welke manier de motivatie van mensen bij het uitvoeren van meer en minder uitdagende taken kan worden beïnvloed, komt aan de orde in het wetenschapskatern, waar Paul Preenen aansprekend verhandelt over de rol van doeloriëntaties. In de rubriek Praxis vindt u onder andere een boeiend interview met Daniel Pink van de hand van Ger Driesen die deze bestsellerauteur een aantal uitdagende vragen wist voor te leggen. Het mooiste compliment dat wij kregen? Dat u zag dat dit een tijdschrift is waar met liefde, bezieling en gedrevenheid aan gewerkt wordt. Een mooie zomer gewenst, van zweven op thermiek! Audrey de Jong Hoofdredacteur, hoofdredacteur@tvoo.nl
€ 6,95Verbinding (volledige uitgave, 27 artrikelen)
INHOUD THEMA 'VERBINDING' (maart 2011) Belangen verbinden als professional, Margreeth Kloppenburg Vertrouwen in de organisaties daalt, Carlos Estarippa High Impact Learning: inspiratie en spiegel voor vakmanschap, Agnes Zandvliet Na MD, nu ook Professional Development, Andreas Jansen Samen slimmer door verhalen Saskia Tjepkema Column: Verbindt een sleutelbos? Karin Brugman WETENSCHAP Inleiding: De onzichtbare hand in moderne arbeidsrelaties, Lidewey van der Sluis Verbinden met competentiemanagement, Albert Kampermann Invloed homogene subgroepen op leren en presteren van teams, Joyce Rupert Combinatorische innovatie, Paul Louis Iske Interactie praktijk en wetenschap, Karin Derksen Wetenschap Samenvattingen, promoties, oraties PRAXIS Voice Dialogue toegepast op de kunst van het kiezen, Peter Peters, Ine Bimbergen Interview Joseph Kessels over werken en leren, Ilse Engwirda Speed sparren bij Buitenlandse Zaken, Charlotte Staats Kotsend in de coulissen, Karin de Galan Leiderschap als sleutel voor organisatieontwikkeling, Ria van Dinteren Casus Team sociomapping, Thomas de Vries Wat kunnen we leren van hersenonderzoek? En wat niet? Alexander van den Berg IN ONTWIKKELING Column: Quo Vadis? Jolanda Botke, Rick de Rijk Een eigentijds lerende overheid, Hans Lingers, Nelly Spanjersberg Online professionaliseren voor HRD-professionals, Sibrenne Wagenaar, Joitske Hulsebosch Robert Quinn over het dictaat van de middelmaat, Rob Visser Congresverslagen Vereniging Nieuws Boeken Agenda VOORWOORD Wanneer een samenwerking vanuit kracht en gedeelde ambitie aangegaan wordt met een gemeenschappelijk doel voor ogen, in ons geval: het maken van een vakblad voor de HRD-professional, dan zie je hoe mensen verbonden worden om vorm te geven aan dit gezamenlijke doel. Handen slaan ineen, ideeën komen samen en netwerken worden gedeeld. De afbeelding op de cover laat zien dat vanuit verbinding de sprong in een gecalculeerde verte, goed te nemen valt. Voeg aan dit recept nog een dosis geestdrift, kennis en kunde toe, waarbij het spreekwoordelijke geheel meer is dan de som der delen, en je merkt hoe een groep gedreven professionals, ondersteund door een adviescommissie en uitgeverij, al gauw die redactie vormt die in een relatief korte tijd tot realisatie van een vakblad weet te komen. Een vakblad dat klankbord is voor zowel bedrijven, wetenschap als overheid op nationaal en internationaal niveau. Het thema verbinding is aansprekend vanuit diverse invalshoeken. Naast het gegeven dat verbinding aan onze eigen start appelleert, staat het ook aan de basis van de werkwijze van High Impact Learning. Het daadwerkelijk aangaan van verbindingen maakt dat je als in- of externe HRDprofessional of lijnmanager echt impact kunt hebben. Het is juist vanuit deze verbinding dat de mogelijkheid ontstaat verantwoordelijkheden in het leer- en performanceproces bij de lerenden te laten, waardoor je het leren optimaal kunt faciliteren. Je kunt als professional echt het verschil maken. Agnes Zandvliet schrijft hier boeiend over in het themablok. We zijn trots eveneens een noemenswaardig aandeel aan wetenschappelijke artikelen en promoties te mogen presenteren. Prof. dr. Lidewey van der Sluis zet de toon door in haar inleiding voor deze rubriek te schrijven over het veranderde karakter tussen opdrachtgever en opdrachtnemer, ontstaan door de flexibilisering van de arbeidsmarkt. Dankzij aandacht en waardering voor wie iemand is en wat hij doet, krijgen mensen op de arbeidsmarkt energie. In het katern Praxis, waar rubrieken gebaseerd op de diverse beroepsrollen zijn ondergebracht, wordt ingezoomd op de praktijk. Vanuit zijn rol als adviseur, vertelt Joseph Kessels aansprekend over ondermeer de verschuiving van de formele opleiding naar leren op het werk zelf. Dat een blad maken per definitie het resultaat is van ineengeslagen handen, zal u niet verbazen. Zoals Karin Derksen beschrijft in haar artikel, blijken zowel de identificatie met een gemeenschappelijk doel als de verbinding vanuit nieuwsgierigheid naar een ander perspectief, een vruchtbare bodem voor leren en innoveren. Deze open houding naar elkaar bevalt ons goed. Ook wij kregen energie, naar ik wens met impact. Ik hoop dat u door de inhoud van dit nummer geïnspireerd raakt en er mee uit de voeten kunt binnen uw eigen professie. We horen het graag! Audrey de Jong Hoofdredacteur Reageren? hoofredacteur@tvoo.nl
€ 6,95Oorlog & Vrede (maart 2026)
Omgaan met oorlog en vrede in coaching Oorlog en vrede, grote woorden voor deze eerste uitgave van 2026. Op sociale media, journaals en in radioprogramma’s zien en horen we onze onrustige wereld dagelijks voorbijkomen. In de coachpraktijk ontmoeten wij oorlog en vrede ook, in onze gesprekken, in onze cliënten, en in onszelf. Oorlog speelt zich af in innerlijke strijd: tussen loyaliteit en autonomie, angst en verlangen. In herhalende patronen en onverwerkte pijn. Als coaches zien we hoe mensen vastlopen wanneer deze strijd (onbewust) voortduurt. Innerlijke vrede ontstaat niet vanzelf. Het vraagt ruimte en moed: om te vertragen, te luisteren en te erkennen wat er is geweest en wat niet kon zijn. Vrede is dan ook niet de afwezigheid van conflict, maar het vermogen om er wijs mee om te gaan en te leven. In dit nummer verkennen we oorlog en vrede vanuit diverse invalshoeken. We nodigen je uit om te reflecteren op je eigen innerlijke strijd. In het artikel van Yonathan Keren lees je wat het moedig aangaan van zijn innerlijke strijd en de inzichten vanuit Deep Democracy hem brachten. Hij schrijft dat een extern conflict altijd een uiting is van een intern conflict. Hetgeen betekent, dat vooral wij zelf invloed hebben op de realisatie en het behoud van vrede, wanneer we onze eigen innerlijk strijd durven aangaan. Een belangrijk inzicht voor het begeleiden van teamconflicten krijgen we in het artikel van Sonja Rispens. Zij laat zien dat de eerste taak van een teamcoach wellicht niet het conflict oplossen is, maar checken of alle teamleden überhaupt dezelfde realiteit delen. In het interview met Mart de Kruif, luitenant-generaal buiten dienst, spreekt De Kruif over leiderschap in oorlog en vrede. Juist leiderschap in tijden van vrede noemt hij de grootste uitdaging; investeren in relaties, het opbouwen van vertrouwen en het zorgvuldig voorbereiden op wat komt. Als redactie hopen we dat dit tijdschrift inspireert tot innerlijk onderzoek, moedige gesprekken, vertrouwen en het nemen van verantwoordelijkheid. Want de weg naar vrede begint in jou en mij. Uit het gedicht Een krijgszuchtige tijd van Marieke Lucas Rijneveld (2022): Het volgende moeten we onthouden: dat we allemaal als vluchteling geboren worden, op zoek naar de juiste plek, naar veiligheid en wat voorspoed, een liefkozende blik. Dus maak vrij baan in het hart, want daar is een onmeetbare ruimte. En bedenk dit: in ieder welkom zit een schuilkelder. Annet Murre redactielid Tijdschrift voor Coaching INHOUD OORLOG & VREDE INTERVIEW Het is niet over wanneer een vredesakkoord is getekend, Sandra van der Maarel ARTIKEL Zelfonderzoek in Deep Democracy, Yonathan Keren INTERVIEW De kunst om te geloven in de kracht van mensen, Charlotte van den Wall Bake CARTOON Het leger van de verandering, Carla Knötschke IK-ANDER ARTIKEL Vervulling in tijden van polarisatie, Sander Machielsen DILEMMA Tussen oorlog en vrede in de coachkamer, Redactie: Annette Bienfait ARTIKEL Focusing voor wereldvrede, Japke Ebbinge ARTIKEL Vrede sluiten met jezelf, Marlou Kleve ORGANISATIE PRIJSVRAAG Het dilemma van Koning Agamemnon, Sijtze de Roos ARTIKEL Een ruimere blik op samenwerkingsvraagstukken, Annet Murre INTERVIEW Dominee, consultant en bestuurder, Sijtze de Roos COLUMN Vrede als vakmanschap, Yvonne Burger WETENSCHAP Constructieve conflicten in teams, Sonja Rispens MAATSCHAPPIJ UIT DE BOEKENKAST Alexander Douglas over de mythe van het zelf, Sijtze de Roos WETENSCHAP SAMENGEVAT Het innerlijke front - Spijt of groei? Lara Solms & Johan Lataster CONGRESVERSLAG Voorbij de bedoeling, Sijtze de Roos GEHOORD, GEZIEN & GELEZEN Deze inspiratie wil je als coach niet missen! Redactie
€ 6,95Ethiek (december 2025)
De morele kloof Onlangs ontmoette ik een oud-klasgenoot. Hij vertelde dat hij doodongelukkig was in zijn jeugd en er geen concrete herinneringen meer aan had. Met zijn vader, die kinderboekenschrijver was, had hij geen band. Ze spraken elkaar nooit en deden geen dingen samen. Toen hij een jaar of twaalf was liepen ze samen na het eten naar boven. Terwijl hij de deurkruk van zijn werkkamer in de hand hield, zei zijn vader: “In al mijn boeken komt een vader voor die ik voor jou had willen zijn” en sloot vervolgens de deur achter zich. Dit is een naargeestig voorbeeld van de morele kloof, de kloof tussen hoe het is en hoe het hoort te zijn, die in dit nummer vreemd genoeg niet aan orde komt. Daarom doe ik het maar op deze plaats. Want deze morele kloof lijkt me ten grondslag te liggen aan de meeste coachingsvragen: hoe lukt het mij nu eindelijk wél om volgens mijn principes te leven? Kunt u mij helpen om niet langer haram maar halal te zijn? Mijn bedrijf doet zaken met Rusland. Dat brengt mij in gewetensnood. Wat kan ik ertegen doen zonder mijn baan kwijt te raken? En vele variaties daarop. Graag breng ik Immanuel Kant ter sprake. Volgens hem is de centrale vraag in de ethiek: hoe moet ik handelen? Niet: hoe moet ik handelen volgens een ethische code? Dat is een juridische vraag, die gericht is op juistheid en controleerbaarheid. Een morele vraag is gericht op het goede. In de geest van Kant: welke handeling moet een coach stellen, die zodanig goed is, dat ze in een ethische gedragscode van de NOBCO of de LVSC kan worden opgenomen? Anders gezegd: je moet zo handelen als alle andere coaches in dezelfde situatie idealiter zouden doen. Zou dit inzicht voor coaches ook de kinderboekenschrijver geholpen hebben? Nee. Want we zijn als mens volgens Kant nogal stiefmoederlijk bedeeld met een goede samenwerking tussen onze vermogens. De wil, die als het ware het initiatief heeft in een handeling, wordt vaak tegengewerkt door onze ‘neigingen’. Wat de kinderboekenschrijver ervan weerhield om volgens zijn plicht te handelen is niet meer te achterhalen. Zelf wist hij het drommels goed, maar hij hield tegelijk het gesprek af, waardoor hij zichzelf de mogelijkheid ontnam om zijn onmacht of onwil te overwinnen. De morele kloof is een somber feit. Die kunnen we ook niet met idealisme overbruggen. “Hunkering naar onbereikbare volmaaktheid, brengt louter romanhelden voort” – alsof Kant de kinderboekenschrijver op zijn netvlies had. Moet het allemaal zo ingewikkeld als het over ethiek gaat? Nee, zegt Kant zelf, maar filosofen zijn nu eenmaal de enigen die in staat zijn om de moraal te problematiseren. “In het gewone mensenverstand is het antwoord allang gevonden, weliswaar niet door abstracte algemene formuleringen, maar door alledaagse gewoonte.” Doe maar gewoon je plicht, dan komt het Sein een stukje dichter bij het Sollen, zo zou ik Kants Kritiek van de praktische rede willen samenvatten. Ik wens jullie veel leesplezier. Aart Deddens Hoofdredacteur INHOUD ETHIEK ARTIKEL Creativiteit en ethiek, Johan van Bavel INTERVIEW Wat is eigenlijk waar? Sandra van der Maarel COLUMN Yvonne Burger INTERVIEW Socrates als oer-coach, Interview met Paul van Tongeren, Aart Deddens IK-ANDER VISIE Verliefd op je coachee: wat is daar mis mee? Ron van Deth PRIJSVRAAG Het dilemma van koning Agamemnon, Sijtze de Roos ORGANISATIE ARTIKEL De prijs van aandacht, Mira Saia INTERVIEW Psychologische veiligheid en veerkracht: twee pijlers van modern leiderschap, Sandra van der Maarel CARTOON Carla Knötschke ARTIKEL Waarom de wereld meedoet in elke coachvraag, Lilian Mansvelder-Potjer INTERVIEW Het gaat om het landschap, niet alleen het pad, In gesprek met Harry Hummels, Charlotte van den Wall Bake en Charles Ruiters COLUMN Annet Murre ACHTERGROND Zorgethiek voor sociaal werkers en hun begeleiders, Sijtze de Roos MAATSCHAPPIJ GEDICHT Tijdgeest, Stan Lenssen UIT DE BOEKENKAST Revolutie voor het leven, Sijtze de Roos WETENSCHAP SAMENGEVAT Lara Solms en Johan Lataster DILEMMA Ethische volwassenheid: meer dan binnen de lijntjes kleuren, Redactie Annette Bienfait LEESVOER
€ 6,95Schaamte (september 2025)
Preuts Emoties zijn niet per se irrationeel. Boosheid bijvoorbeeld kan een aanleiding hebben die je rationeel kunt natrekken, en het uiten van boosheid kan vaak ook gevolgen hebben die rationeel zijn te rechtvaardigen. Schuld kun je objectief benaderen en schuldgevoelens kunnen rationeel beoordeeld worden. Je kunt bijvoorbeeld de vraag stellen: staan de schuldgevoelens in verhouding tot de schuld? Schaamte echter, vind ik, ook na het lezen van dit nummer, een ingewikkelde emotie. Dat schaamte zich manifesteert is evident, maar meestal slaat het nergens op en soms is ze juist heel gewenst. Toen ik in de C1 voetbalde (jongens tot 14 jaar) trainde ik door de week mee met de A1-selectie (jongens van 18, mannen in mijn beleving). Na de training schaamde ik mij onder de douche. Met het beginnende dons rond mijn werktuigje viel ik uit de toon ten opzichte van de weelderige bossen om mij heen. In deze tijd zou het andersom zijn. Dan zou ik mij schamen omdat ik mij nog niet scheerde. Alleen de afwijking bezorgt schaamte en niet, wat je vaak leest, de groepsnórm. Want aan schaamhaar scheren kleeft niets normatiefs, esthetisch niet, ethisch niet, vanuit gezondheid niet. Het is alleen de toevallige gewoonte van de groep. Is schaamte in mijn geval het probleem van een individu ten opzichte van de groep, tegenwoordig is er sprake van een clash van kleedkamer-civilisations. Medelanders die in hun onderbroek douchen staan als groep tegenover de groep die bloot doucht. In je onderbroek douchen geldt als preuts en vice versa geldt het oordeel dat bloot niet kan. Dat zijn morele oordelen en die geven geen pas. Als we ons op onze Westerse cultuur met onze Griekse wortels willen beroepen, laten we dan gewoon bloot sporten. Met het morele oordeel van preutsheid werd in mijn jeugd ook bepaald gedrag aan meisjes en vrouwen opgedrongen. Zij werden geacht met blote borsten de zon te aanbidden en moesten zich schamen voor hun bikini. Nu vind ik niks mis met bloot op het strand liggen, ik doe het zelf ook, maar wel met het opdringen van een norm. Juist daarover zouden we ons moeten schamen. Zoals de zwaartekracht als superkracht de buitenwereld op zijn plek houdt, zo zou schaamte onze binnenwereld stabiel kunnen houden. Maar dat wordt een ‘lastig verhaal’. In de anti-wokebeweging broeien perverse tegenkrachten: anti-empathie en anti-schaamte. Schaamteloosheid wordt een deugd en discriminatie wordt biologisch gerechtvaardigd: het is toch natuurlijk dat ik alleen kies voor de eigen groep? Tijd voor disciplinering! In mijn jeugd nog een onverdacht instrument. Ga je schamen, zei mijn vader dan. Als ik mij na een tijdje weer vertoonde, vroeg hij: En? Ik heb het geprobeerd, zei ik dan, maar het is niet gelukt, ofwel hopeloze pubergesprekken. Ik wil niet somberen, maar een hele cultuur opvoeden zal niet veel betere resultaten geven. Ik zou zeggen: hoed je voor de groep. Het individualisme is soms zo gek nog niet. Ik wens jullie veel leesplezier. Aart Deddens Hoofdredacteur INHOUD SCHAAMTE ARTIKEL De verborgen kracht van schaamte, Sandra van der Maarel ARTIKEL Intergenerationele schaamte helen, Pien Bos INTERVIEW Schaamtevrij leven, In gesprek met Aukje Nauta, Aart Deddens CARTOON De spreekbeurt, Carla Knötschke IK-ANDER VISIE Van schulp naar spotlights en de schaamte voorbij? Teus Lebbing Redactieleden schamen zich VISIE Is weerstand een bruikbaar begrip in coaching? Richta IJntema VISIE Coachen met compassie, Christianne Vink COLUMN Schuldgevoel en schaamte, De stille stuwers onder gedrag, Yvonne Burger ORGANISATIE BESCHOUWING Schaamte vanuit hechting en karakterstructuren, Veronique Kilian ARTIKEL Trauma en traumatriggers in teams, Marnix Reijmerink COLUMN Uit de coachpraktijk: wat schaamte je wil laten geloven, Annet Murre MAATSCHAPPIJ INTERVIEW Yvonne Burger kiest voor ruimte en vernieuwing, Charlotte van den Wall Bake en Charles Ruiters SONGTEKST Leve de schaamte, Harrie Jekkers UIT DE BOEKENKAST The extinction, Sijtze de Roos WETENSCHAP SAMENGEVAT Lara Solms & Johan Lataster DILEMMA Help ik ben coach, Annette Bienfait LEESVOER
€ 6,95Lijf (juni 2025)
De stemmen in mijn lijf Soms kan het helpen om niet alles op een hoop te gooien, maar een onderscheid te maken. Zo’n onderscheid is bijvoorbeeld dat tussen het parasympathisch en het sympathisch zenuwstelsel. Leest u de bijdrage van Lara Solms en Johan Lataster. In neurologenland is een controverse gaande over de nervus vagus. Het grappige van wetenschappelijke onderscheidingen is dat we ze overnemen in ons dagelijks spraakgebruik en dan personifiëren. Als we ons een beetje opgefokt voelen, zeggen we bijvoorbeeld: hoe kan ik mijn sympathische zenuwstelsel kalmeren, in plaats van, hoe zorg ik dat ik een beetje rustiger word? Een ander belangrijk onderscheid deed mijn fysiotherapeut mij onlangs aan de hand. Ik kwam ’s morgens mijn bed niet uit. Niet uit onwil, want ik wilde graag met het LIJFnummer van TvC aan de slag, maar uit onmacht. Ik kon vrijwel niet bewegen. Na enkele dagen kon ik het verdragen dat er aan mij algemene dagelijkse levensverrichtingen werden gepleegd, zodat ik mij aangekleed en geschoeid naar de fysiotherapeut kon begeven. Ik leerde van hem het verschil tussen statische en dynamische belasting van spieren. Het statisch belasten van mijn rug was waar ik de hele dag mee bezig was: zitten achter een bureau, zitten aan tafel, liggen in bed, en zelfs zwemmen – bij borstcrawl gebruik je de bewuste rugspieren om te blijven drijven. Ik stel mijzelf nu dus regelmatig de vraag: hoe zal ik mijn rug het komende halfuur eens dynamisch belasten? Na de rug meldde zich de buik met een constante pijn. In de loop van de week werden alle mogelijke kwalen uitgesloten. “Gewoon iets met de darm. U moet het zo zien, darmen zijn eigenlijk spieren …” begon de huisarts zijn college. “Ik hoor het al, teveel statisch belast. Ik zal wat meer dynamisch eten, met vezels en zo.” “Gebruikt u pijnstilling?” vroeg de arts nog. “Nee, dat mag niet van mijn moeder zaliger,” antwoordde ik. “Je raakt er maar verslaafd aan, en je luistert dan niet meer naar je lichaam. Alle stemmen onderdruk je, terwijl ze je juist zo veel te melden hebben.” “Ik zou het toch maar doen,” besloot de dokter, “tweemaal daags tweemaal vijfhonderd milligram.” In een heerlijke roes heb ik de redactie van dit nummer voltooid. Er kwam een liedje in mij op: ’t Is stil aan de binnenkant, ’t is stil aan de binnenkant, waarop ik lekker af en toe dansend naar de keuken ging, iets waar Stephan Marchant heel goed in is: dansen door het leven. Leest u het interview met hem. Intussen leerde ik veel over alle stemmen in je lijf die je aan het woord kunt laten via bijvoorbeeld focusing of Voice Dialogue, waarmee je en passant kunt voorkomen dat je last van je rug krijgt en dat soort ongein. Ik wens jullie veel leesplezier. Aart Deddens Hoofdredacteur INHOUD LIJF INTERVIEW Via de lichtheid naar de diepte gaan Interview met Stephan Marchant, Charlotte van den Wall Bake ARTIKEL De noodzaak van belichaamd coachen, Paula Kolthoff COLUMN Voel je lijf en vergeet je hoofd (even), Yvonne Burger IK-ANDER VISIE Van klacht naar kracht, Charlotte van den Wall Bake CARTOON Het lijf weet wat het hoofd vergeet, Carla Knötschke ARTIKEL Luister naar je lichaam met Voice Dialogue, Karin Brugman TOOL Je lijf weet meer dan je denkt, Japke Ebbinge ESSAY Het lichaam spreekt, Lidwien Kamp ORGANISATIE INTERVIEW Is de beroepscode voor coaches de ANWB-wegwijzer voor opdrachtgevers? Annet Murre TOOL Counselend teamcoachen in executive teams? Yvonne Burger & Mieke Reidinga INTERVIEW Het lichaam spreekt, In gesprek met Eric Wilms, Sijtze de Roos MAATSCHAPPIJ COLUMN Jongeren coachen met angst in hun lijf: hoe doe je dat? Annet Murre WETENSCHAP Psychologie van het lichaam, Marjan Nijkamp & Tessa Harts UIT DE BOEKENKAST Narcisme, Sijtze de Roos GEDICHT Ter aarde, Stan van Gestel WETENSCHAP SAMENGEVAT Lara Solms & Johan Lataster DILEMMA Klem gezet? Annette Bienfait LEESVOER
€ 6,95
