Alle artikelen - Abonneer je nu!
EXAMENS (februari 2026)
Beste lezer, Welkom bij een nieuwe editie van Examens, tijdschrift voor de toetspraktijk. Ook dit nummer hebben we met zorg samengesteld, met als doel u te informeren, inspireren en deelgenoot te maken van actuele ontwikkelingen in het toetslandschap. Van formatief handelen tot de borging door examencommissies, en van data-analyse tot de juridische kant van bijzondere omstandigheden; met veel plezier nemen we u mee in een gevarieerd palet aan bijdragen! Max van Haastrecht en collega's van CitoLab openen met een fundamentele vraag: wanneer voegt AI daadwerkelijk waarde toe aan onderwijskundig meten? Zij introduceren drie kernelementen – de onderwijskundige context, validiteit en het sociale contract tussen leerling en docent – als kompas voor weloverwogen keuzes. Een artikel dat aanzet tot reflectie over wat wij in het onderwijs écht belangrijk vinden. Een geheel andere invalshoek biedt de bijdrage van Kerstin van Tiggelen over EVC-cijfers. In het publieke debat wordt de groei van ervaringscertificaten soms geassocieerd met misstanden. Maar wat zeggen de cijfers werkelijk? De analyse laat zien dat de volumegroei past binnen een stabiel en historisch verklaarbaar patroon. Deze genuanceerde bijdrage zet aan tot zorgvuldige interpretatie van data. Tim Gerbrands presenteert de Vertrouwensboom: een praktisch referentiekader voor examencommissies die hun borgende instrumentarium willen herijken. Juist bij de transitie naar een concept als programmatisch toetsen biedt dit overzicht concrete handvatten, geworteld in de overtuiging dat niet de borging zelf het uitgangspunt is, maar het vertrouwen dat de examencommissie eraan ontleent. In de rubriek 'In de schijnwerpers' staat Janneke van der Steen centraal. Zij promoveerde recent op formatief handelen en deelt haar inzichten over het maken van samenhangende plannen voor formatieve toetsing. Haar boodschap is helder: formatief handelen is geen quick fix, maar vraagt om een bewuste investering in tijd, professionalisering én een cultuurverandering. De vaste rubrieken ontbreken uiteraard niet. In 'Gezien & Gelezen' bespreekt Jan Jacobs de Npulsvisie op toetsing en examinering in het AI-tijdperk, inclusief de vier bijbehorende handreikingen; hulpmiddelen voor iedereen die nadenkt over AI-integratie in uiteenlopende toetspraktijken. In 'Terecht of niet?' analyseert Ton Lamers een casus waarin een student tijdens een herkansing een paniekaanval kreeg. Vormt dit een bijzondere omstandigheid die recht geeft op een extra kans? Een vraag die raakt aan de kern van gelijke behandeling. Tot slot prikkelt columnist Wessel Peeters ons met de vraag of 'getoetst' wel hetzelfde is als 'kennen'. Zijn observatie over stilstaande auto's bij een T-splitsing is herkenbaar én confronterend: behandeld betekent nog niet geleerd. Dank aan alle auteurs en redactieleden voor hun inspanningen! Wij wensen u veel leesplezier. Heeft u zelf een interessant onderzoek of een waardevolle praktijkervaring die u wilt delen? U bent van harte uitgenodigd contact met ons op te nemen via www.e-xamens.nl. Naar uw bijdragen voor een volgende editie kijken we uit! Kelly Beekman hoofdredacteur INHOUD AI voor onderwijskundig meten, Max van Haastrecht, Marjolein Jongbloed-Pereboom, Lotte de Groot, Franka Buytenhuijs en Joost Kruis Wat zeggen EVC-cijfers (niet)? Over volumegroei van ervaringscertificaten en aanbieders binnen het EVC-stelsel, Kerstin van Tiggelen De vertrouwensboom voor examencommissies. Een referentiekader voor het borgende instrumentarium, Tim A. Gerbrands In de schijnwerpers: Janneke van der Steen, Kelly Beekman Rubrieken Redactioneel Terecht of niet? Gastcolumn Gezien en gelezen Literatuur en Agenda
€ 6,95EXAMENS (november 2025)
Welkom bij alweer de laatste editie in deze jaargang van Examens, tijdschrift voor de toetspraktijk. Ook voor deze editie hebben we weer ons uiterste best gedaan verschillende bijdragen te verzamelen, met als doel u te informeren, inspireren en deelgenoot te maken van nieuwe perspectieven in het complexe toetslandschap vanuit verschillende sectoren. Met veel plezier nemen we u mee in een aantal mooie bijdragen! Het eerste artikel is van Martijn Leenknecht, Ineke Huybrechts, Ester van der Linden en Christel van den Hooven. Zij gaan in op feedback-vriendelijk onderwijs. De tweede bijdrage komt van Sietse Brands en collega’s (Universiteit Twente en Teelen), die de focus verleggen naar de professionalisering van de beoordelaar. Op basis van video-onderzoek in het mbo delen zij een fascinerend inzicht: beoordelaars verschillen niet zozeer in wat zij zien, maar vooral in hoe zij het geobserveerde handelen interpreteren. Een krachtig pleidooi voor de inzet van video in kalibratiesessies, om zo impliciete normen expliciet en bespreekbaar te maken en te werken aan een gedeelde beoordelingscultuur. De volgende bijdrage heeft een geheel andere focus, maar is zeker niet minder interessant. Collega’s Jan Jacobs, Jan Jacobs, en Remco Feskens doken in de 'big data' van mbo-instelling Yuverta. Hun analyse van ruim 140.000 inschrijvingen legt opvallende patronen bloot rondom kansengelijkheid. De meest prikkelende bevinding is de sterke correlatie tussen slagingspercentages en stedelijkheid – een verband dat in hun data zelfs sterker blijkt dan de sociaaleconomische achterstandsscore. Een bijdrage die aanzet tot nadenken over de context van de student en de aansluiting van het curriculum. En natuurlijk zijn er de andere vaste rubrieken. In Gezien & Gelezen bespreekt Jan Jacobs het nieuwe werk van Henk van Berkel, Toetsing & Examinering. Een boek dat de twee werelden samenbrengt waar examencommissies (zie het eerste artikel) dagelijks mee balanceren – de juridische en de onderwijskundige grondslagen. De actualiteit van AI domineert twee rubrieken. In Terecht of niet? staat een casus centraal rondom fraude met AI en het gebruik van niet-bestaande bronnen, waarbij de juridische status van sancties als 'pedagogisch disciplinair' wordt geduid. Dit wordt prachtig gecontextualiseerd in de bijdrage In de schijnwerpers, waarin Max van Haastrecht (CitoLab & Fontys) zijn inzichten deelt. Hij pleit voor "waardegedreven toetsing" en waarschuwt ons om niet blindelings de efficiëntie van AI te volgen, maar bewuste keuzes te maken over wat we echt belangrijk vinden. Tot slot biedt Uit de praktijk een concreet instrument dat NHL Stenden inzet voor taalbewustzijn en het vergroten van kansengelijkheid: de Academische Woordenschattoets. Dank aan alle auteurs en redactieleden voor hun inspanningen. Ik wens u veel leesplezier. Naar uw ervaringen, ideeën en bijdragen voor de volgende editie kijken we uiteraard uit! Kelly Beekman hoofdredacteur INHOUD Wat als wij onbedoeld studenten in feedbackvalkuilen leiden? Martijn Leenknecht, Ineke Huybrechts, Ester van der Linden & Christel van den Hooven Beoordelen in Beeld, Sietse Brands, Bas Kollöffel, Maaike Endedijk, Jaap Brunnekreef Uit de praktijk, De Academische Woordenschattoets, Tom Haze Inschrijvingsgegevens als indicator voor examenresultaten en kansengelijkheid in het mbo, Jan W.J. Jacobs, Jan P.A.M. Jacobs & Remco C.W. Feskens In de schijnwerpers: Max van Haastrecht, Kelly Beekman Rubrieken Redactioneel Terecht of niet? Gezien en gelezen Literatuur en Agenda
€ 6,95
