Alle artikelen - Abonneer je nu!
Fysieke klachten (december 2022)
Fysieke klachten Voorliggend vakblad over fysieke klachten vormt de afsluiting van het jubileumjaar van de NBVH. We zijn in 2022 als leden verrast met een boekenbon, een jubileumvakblad, twee workshop-carrousels en een feestelijke lunch. Onze beroepsvereniging gaat op weg naar de volgende dertig jaar. Hoe zal het er in 2052 voor staan met hypnotherapie? Hopelijk zal ons mooie vak dan inmiddels zijn uitgegroeid tot een alom erkende, gewaardeerde en breed toegepaste behandelmethode voor zowel mentaal-emotionele als fysieke klachten. In dit nummer ligt de focus op de (hypno-)therapeutische behandeling van diverse fysieke klachten, zoals spierspanning, (buik-)pijn, vermoeidheid, kanker, migraine, opvliegers, tinnitus, conversie en parkinson. Diverse artikelen rekenen af met het veelvuldig gehoorde ‘je moet er maar mee leren leven’. Lang niet altijd hoeft dit het geval te zijn, want vaak kunnen - zeker waar het psychosomatische klachten betreft - goede resultaten met hypnotherapie worden bereikt. Laat je inspireren door de verhalen en ervaringen van collega’s! Verder wordt de nieuwe rubriek ‘Afstudeerscriptie’ geïntroduceerd. Paulette de Kraker verzorgt de aftrap met haar scriptie over de voorkoming van burn-out in het onderwijs. Zoals in de laatste ALV is belicht, krijgen nieuwe - en bestaande - therapeutleden een podium om hun afstudeerscriptie te presenteren. In de erkende opleidingen wordt op zoveel manieren onderzoek gedaan naar de werking van hypnotherapie, dat het jammer zou zijn om deze bevindingen niet breder te delen. Voortaan is dit dus mogelijk in het vakblad en via andere communicatiekanalen van de NBVH. Interesse? Stuur een mailtje naar: carla.verkeste@nbvh.nl We staan op de drempel van het nieuwe jaar 2023. Een jaar waarin de NBVH zichzelf meer wil profileren via verbinding - tussen leden onderling, met verwijzers en met cliënten. Dit wordt dan ook het thema van het volgende vakblad: Verbinding. Bijdragen zijn van harte welkom bij vakblad@nbvh.nl Namens het bestuur en de redactie wens ik je heerlijke feestdagen en een sprankelend 2023! Elisabeth van der Wardt, hoofd- en eindredacteur INHOUD Pijn, Paula Schoorl Psychosomatische klachten; hoe herken je ze? Sigrid Sneijders Foute boel – column, Anne Cox Migraine: onder mentale hoogspanning, Elisabeth van der Wardt De overgang, Marijke Brouwers Tinnitus: oorverdovend en ondraaglijk, Hein Hendriksen STAP: wat, voor wie en hoe? Marloes de Ronde-Kos Door de bomen het bos weer zien, Paulette de Kraker Fysieke klachten bij kanker, José Klaassen-Kersten Fysieke klachten - uitspraken, Jacques Graus Pas op de plaats, Marloes de Ronde-Kos Pijn Reset Methode, Sigrid Sneijders Parkinson in je praktijk, Barbara Oosterwaal Boekentips Nieuws en media, Marloes de Ronde-Kos
Familie (september 2022)
Zie wie jij bent Familie … iedereen heeft er een. Klein of groot, dichtbij of ver weg, geliefd of gevreesd, bekend of onbekend. In een familie wordt gedeeld, gegeven en ontvangen, of je nu wilt of niet. Die mooie ogen, dat grote talent, die vervelende karaktertrek, dat oude trauma. Een potpourri van kleur, emotie, gaven en venijn. Wees er maar blij mee en omarm het maar, want jouw familie hoort bij jou. Kijk in de spiegel van je familie, en zie wie jij bent. In dit nummer van Hypnotherapie vele verhalen over familie. Een dik nummer, want er valt veel over te vertellen. Er komen diverse boeken aan bod, technieken, metaforen, casussen, en nog veel meer. Uiteraard veel aandacht voor systemisch werk, vanuit verschillende invalshoeken en ervaringen, want dit biedt zoveel mogelijkheden: van zicht op wat was en is tot het doorbreken van vaste patronen, van het innemen van je eigen plek tot het blootleggen van oude trauma’s, van woorden geven aan wat altijd is verzwegen tot kiezen voor verbinding in vrijheid. In een familie stolt of stroomt de liefde, en wordt loyaliteit geschreven met een grote L. Familie laat niemand onberoerd. Langs deze weg een woord van dank aan Petra Verweij en Diana Vergouwen, die na jarenlange trouwe dienst met het jubileumnummer afscheid hebben genomen van de redactie. Van Petra’s hand is deze keer het interview met Rob Zondag, ons zeer gewaardeerde lid dat helaas vorige maand is overleden. Wat een geluk dat zijn boodschap om vooral eigenwijs te zijn nog is opgetekend! Met een nieuwe redactiefamilie hebben we vorm gegeven aan dit nummer: Marloes de Ronde-Kos, Sigrid Sneijders en ikzelf. We hopen een inspirerende uitgave te hebben gemaakt en wensen je veel leesplezier! Elisabeth van der Wardt, hoofd- en eindredacteur INHOUD Familieperikelen, Carla Verkeste Huiswerk voor kinderen en hun ouders; Originele tekst van Arnaud Zeman, Barbara Oosterwaal Elke familie heeft een verhaal, Marloes de Ronde-Kos Hechtingsproblematiek in de praktijk; Interview met Milou van Dormolen, Sigrid Sneijders Family life - column, Anne Cox Kind van twee families, Elisabeth van der Wardt Beeldentaal en familielijnen, Joke Goudswaard Feest in Voorthuizen; Interview met Dominique Stokman, Marloes de Ronde-Kos Als moederliefde niet vanzelf gaat, Laëtitia Rabat Familie - uitspraken, Jacques Graus Het kind als spiegel, Sigrid Sneijers Over toen en later, Marloes de Ronde-Kos Wees eigenwijs! Interview met Rob Zondag, Petra Verweij Familie en familieopstellingen Barbelo, Christina Uijtenbogaardt ‘De heer heeft goede zin vandaag!’ Jacques Graus Nieuws en media, Marloes de Ronde-Kos Een kamer mét aandacht voor kwetsbare jongeren, Chantal Wittenberg
Jubileumnummer 30 jaar! (mei 2022)
Feestvreugde: 30 jaar NBVH! Voor jullie ligt dan eindelijk het jubileumnummer. Een nummer waarvan we heel graag iets moois en lezenswaardigs wilden maken. Een tijdsbeeld van meer dan 30 jaar in een modern jasje. Met stukken van diverse redacteuren uit de afgelopen 37 jaar van ons vakblad. En natuurlijk missen we belangrijke mensen in dit nummer. Maar het was wikken en wegen uit de grote stapel vakbladen. Wat ogenschijnlijk een heel goed idee leek - en uiteindelijk ook is – was nog niet zo eenvoudig. Allereerst bleek het onmogelijk om met z’n drieën tegelijk af te spreken en artikelen uit te zoeken. Dus werd het half samen en met beeldbellen; daar zijn we tenslotte gewend aan geraakt in de afgelopen twee jaar. Virtueel versus live was In 2004 trouwens al actueel, je leest erover op pagina 27. Vervolgens waren er zoveel interessante artikelen dat het moeilijk kiezen was. Al helemaal samen. Zo kwamen we op het idee om de jaargangen op te delen. Ieder nam 10 jaar voor haar rekening om 15 bladzijdes te vullen. Althans, in mijn geval wat meer, want het vakblad bestaat 7 jaar langer dan de NBVH. Hoe dat komt, lees je op pagina 7. Dat werd dus veel doorspitten en vervolgens met de hand teksten overtypen. Ik koos artikelen uit de jaargangen tot 1999, Diana tot jaargang 2013 en Marloes tot 2022. Er is een mooie mix ontstaan tussen psychische en lichamelijke klachten, tussen wat korter en wat langer, van oud tot recent, van techniek tot enquête, en voor de afwisseling hebben we alles willekeurig door elkaar heen geplaatst. Maar boven alles zijn het artikelen die nog steeds actueel en interessant zijn. Zo was rond 1987 incest (pag 32) een hot topic en kennen we nu #me too en publiciteit rond seksueel grensoverschrijdend gedrag. In de kern vergelijkbaar qua therapeutische aanpak en relationeel mechanisme. Het gaat dan ook over machtsverhoudingen en manipuleren (pag 42). Kortom, een blad vol kennis en historie. De artikelen hebben we soms flink ingekort om zo meer te kunnen plaatsen. Maar in de bibliotheek is een jubileumpagina aangemaakt waar je de volledige artikelen online kunt teruglezen. Met dit nummer is ook een einde gekomen aan tien jaar redactiewerk van Diana Vergouwen. De goedlachse en altijd vrolijke Diana zit bomvol goede ideeën, heeft een frisse kijk op dingen en komt met leuke suggesties. Daarnaast houdt ze van simpel, snel en niet te moeilijk doen. Diaan, bedankt voor jouw inzet en onze samenwerking. Zelf stop ik ook na vier mooie jaren als hoofdredacteur. Ik ben trots op de nummers die we samen hebben gemaakt en heb ongelooflijk veel geleerd. Met passie en toewijding heb ik altijd getracht een afwisselend, inspirerend vakblad te maken. Ik wens jullie veel leesplezier en dat er nog minstens 30 jaar mooie vakbladen zullen verschijnen. Cheers! Petra Verweij Hoofdredacteur INHOUD NBVH 30 jaar! Leonie Looijen-Vogelaar Hypnose, hypnotherapie en de toekomst, Jan C. van der Heide Nederlandse Beroepsvereniging van Hypnotherapeuten, Luuc Christiaanse Milton H. Erickson, H. van Laake Het Sociaal Panorama Model, Lucas Derks Een onderzoek naar effecten van hypnotherapie op langere termijn, B.A.J. Spier Fockens Anne - column, Anne Cox Zelfhelend vermogen, Hans Rasche Systeemtherapie, wat is dat? Connie Streutker In herstel, het begin van een reis, Manja Kamman Het familiegeheim, Carla Frankenhuis Virtueel versus Live, Carolien Pielage Moeders met maskers, Carolien Pielage Hypnotherapeutische hulpverlening aan incestslachtoffers, B. Hissemöller Verdieping … of hocus pocus? Ingrid Mehrtens De Elman inductie, Erik Willems De cirkelmethode ter inspiratie, Vera Slot en Alice de Wit Manipuleren, een eeuwigdurend spel, Ben Dudink en Ingrid Hoogendoorn De Speyertherapie, P. Stroomsnijder Hypnotherapie bij astma en allergie, Jankees de Ridder Een jubileum vier je met feestartikelen...! - uitspraken, Jacques Graus Door een dikke glazen muur, G. Arts
Verstand en gevoel (december 2021)
Verstand en gevoel Het is begin november en ik schrijf alvast het begin van deze editorial. Mijn net opgedane ervaring past goed bij dit thema. Vanwege het vollopen van de ziekenhuizen en de oplopende besmettingen is een persconferentie net aangekondigd. Iedereen weet dan al hoe laat het is en met de aankomende lockdown voor de deur slaat de barometer van heel wat mensen uit richting noodweer op komst. Te verklaren, want het is zeker geen zonnig vooruitzicht voor velen. Zo gebeurde het mij dat er een vrouw kennelijk precies wilde parkeren op de plek waar ik stond. Ik liep over de parkeerplaats toen ik werd gebeld. Omdat ik moeite moest doen de andere kant van de lijn te verstaan, hield ik mijn pas in. Er werd getoeterd en ik keek op. Ik kende de meneer in de auto die voorbijreed niet en bleef dus staan. Er werd wéér getoeterd, dus draaide ik mijn hoofd om naar achteren. Hetzelfde moment begon de auto die ik zag al te rijden en de vrouw achter het stuur wild naar mij te gebaren. Het was de bedoeling dat ik aan de kant ging. En daar prevelde ze de nodige onhoorbare dingen bij. Haar manoeuvre was er een die niet echt ‘hoort’, maar wat we allemaal weleens doen en niet verboden is. Maar voor mij was het in dit moment nogal onverwacht. Haar reactie was echter zo aanvallend en over de grens dat ze iets triggerde bij mij. Voor ik het wist, hadden wij een hevige woordenwisseling. Flink opgefokt gingen wij beiden de supermarkt binnen. Het duurde nog een tijd voordat de rust weer in mijn lijf terugkwam. In gedachten vroeg ik mij af “waar gáát dit over en wat staat ons nog te wachten de komende maanden?” Over emoties, verstand en lichamelijke reacties valt dus van alles te leren. Zo kun je erover lezen in de stukken van Louis Crijns (blz. 13) en Paul Duinker (blz. 23). En over pubers en hun emoties kun je lezen in het stuk van Marloes de Ronde (blz. 32). Gelukkig waren er ook hele gemoedelijke dagen, zoals de dag van het interview met Hans ten Dam (blz. 7). Zeer inspirerend hoe zijn carrière is verlopen en hoe Tasso is uitgegroeid tot een internationaal instituut. Ondertussen heeft december zijn intrede gedaan, is er een mooi nieuw logo (blz 6), en verschijnt er steeds meer warm wit licht buiten en binnen. Mijn gedachten gaan uit naar degenen die ons dit jaar onverwacht verlaten hebben, zoals Demetrius J. Waarsenburg (blz. 38). Velen waren veel te jong. Naast dit verdriet besef ik ook weer dat het leven geleefd en gevierd mag worden. Petra Verweij Hoofdredacteur Inhoud Verstand en gevoel in het Park van Noach, Barbara Oosterwaal We hebben een nieuw logo, Elisabeth van der Wardt Verstandige bruggenbouwer met gevoel, Interview met Hans ten Dam, Petra Verweij Verstand van gevoelens, Jacques Graus Verstandig omgaan met gevoelens, Louis Crijns Het zit niet tussen je oren, Marloes de Ronde Arena, Anne Cox Provocatieve therapie, Sigrid Sneijders Blik op verstand, Jacques Graus Het complexe geheel van gevoelens, emoties en verstand, Paul Duinker Hypnose helden – Edgar Cayce, Diana Vergouwen Gevoel en verstand, Barbelo Uijtenbogaardt Onverstandig, roekeloos en hypergevoelig tijdens de puberteit, Marloes de Ronde Boekentips Nieuws en media, Marloes de Ronde In memoriam Demetrius J. Waarsenburg, Diana Vergouwen
EXAMENS (mei 2026)
Beste lezer, Welkom bij een nieuwe editie van Examens, tijdschrift voor de toetspraktijk. Ook dit nummer hebben we met zorg samengesteld, met als doel u te informeren, te inspireren en deelgenoot te maken van actuele ontwikkelingen in het toetslandschap. Van psychometrische vuistregels tot stelseldiscussies, en van een wendbare toetsorganisatie tot een bijzondere terugblik op de wortels van de testleer; met veel plezier nemen we u mee in een gevarieerd palet aan bijdragen! Niels Smits en Sharon Klinkenberg (UvA) openen met een prikkelend pleidooi: de gangbare vuistregels voor toetskwaliteit (p-waarden, item-testcorrelaties en Cronbach’s alfa) zijn vaak te streng voor de praktijk van het hoger onderwijs. Aan de hand van een concrete tentamenanalyse onderbouwen zij dit standpunt en formuleren zij vier aanvullende vragen die een genuanceerder oordeel mogelijk maken. Een heel andere stelseldiscussie voeren Emina van den Berg en Thierry Belt (SEO Economisch Onderzoek). Zij analyseren het stelsel rondom de doorstroomtoets. Hun conclusie is helder: één centrale doorstroomtoets biedt voordelen op het vlak van kostenbeheersing, vergelijkbaarheid én publieke borging. Mieke Jaspers en Els van Zijl bouwen voort op hun eerdere bijdrage en richten zich nu op de wendbare toetsorganisatie binnen flexibel onderwijs. Met een verantwoordelijkheidsmatrix gebaseerd op het RACI-model bieden zij concrete handvatten voor het verdelen van rollen tussen OE-teams, examencommissie, management en faciliterende professionals. Ton Lamers staat centraal in ons terugkerend interview In de schijnwerpers, ter ere van zijn vijftigste(!) bijdrage aan Terecht of niet?. We hebben hem gesproken over zijn opmerkelijke pad van klassiek slagwerker naar onderwijsjurist, zijn geleerde lessen en aanbevelingen over heldere kaders, kennisdeling en de rol van de examencommissie. Daarnaast hebben we een bijzondere bijdrage ontvangen van Henk van Berkel, die in een fictief interview een invloedrijk kopstuk in toetsing, Lee J. Cronbach (1916–2002), laat reflecteren op zijn eigen werk. Een originele manier om de mens achter de beroemde alfa-coëfficiënt en de generaliseerbaarheidstheorie tot leven te brengen, met een boodschap die opvallend actueel blijft: meet zorgvuldig, interpreteer voorzichtig en verlies nooit de mens achter de cijfers uit het oog. De vaste rubrieken ontbreken uiteraard niet. In Terecht of Niet, een jubileumbijdrage, wordt een recente uitspraak van de Raad van State besproken over een student die struikelde op slechts tien procent van een onderwijseenheid van 30 ECTS. In Gezien & Gelezen bespreekt Jan Jacobs de herziene heruitgave van Diplomademocratie van Mark Bovens en Anchrit Wille. In Uit de praktijk deelt Astrid Habraken (Bespeak) hoe het praktijkexamen voor de Basisvakopleiding Schoonmaken werd herontworpen vanuit de kernhandelingen van het beroep zelf. En tot slot prikkelt Wessel Peeters ons in zijn column met de vraag wat we verliezen wanneer we het nakijken uitbesteden aan AI: En, wat vond AI ervan? Dank aan alle auteurs en redactieleden voor hun inspanningen! Wij wensen u veel leesplezier. Heeft u zelf een interessant onderzoek of een waardevolle praktijkervaring die u wilt delen? U bent van harte uitgenodigd om contact met ons op te nemen via www.e-xamens.nl. Naar uw bijdragen voor een volgende editie kijken we uit! Kelly Beekman hoofdredacteur INHOUD Valide vuistregels voor de evaluatie van studietoetsen: Een oproep tot verbetering, Niels Smits & Sharon van de Klinkenberg De overstap naar één centrale doorstroomtoets voor groep 8: een logische stap in een stelsel dat steeds meer publiek geld kost, Emina van den Berg & Thierry Belt Naar een wendbare toetsorganisatie. Autonomie binnen kaders, Els van Zijl & Mieke Jaspers Lee J. Cronbach (1916-2001): meten is begrijpen, Henk van Berkel Objectiviteit vraagt om keuzes, Astrid Habraken Rubrieken Redactioneel Gastcolumn In de schijnwerpers Terecht of niet? Gezien en gelezen NVE Literatuur en Agenda
€ 6,95EXAMENS (februari 2026)
Beste lezer, Welkom bij een nieuwe editie van Examens, tijdschrift voor de toetspraktijk. Ook dit nummer hebben we met zorg samengesteld, met als doel u te informeren, inspireren en deelgenoot te maken van actuele ontwikkelingen in het toetslandschap. Van formatief handelen tot de borging door examencommissies, en van data-analyse tot de juridische kant van bijzondere omstandigheden; met veel plezier nemen we u mee in een gevarieerd palet aan bijdragen! Max van Haastrecht en collega's van CitoLab openen met een fundamentele vraag: wanneer voegt AI daadwerkelijk waarde toe aan onderwijskundig meten? Zij introduceren drie kernelementen – de onderwijskundige context, validiteit en het sociale contract tussen leerling en docent – als kompas voor weloverwogen keuzes. Een artikel dat aanzet tot reflectie over wat wij in het onderwijs écht belangrijk vinden. Een geheel andere invalshoek biedt de bijdrage van Kerstin van Tiggelen over EVC-cijfers. In het publieke debat wordt de groei van ervaringscertificaten soms geassocieerd met misstanden. Maar wat zeggen de cijfers werkelijk? De analyse laat zien dat de volumegroei past binnen een stabiel en historisch verklaarbaar patroon. Deze genuanceerde bijdrage zet aan tot zorgvuldige interpretatie van data. Tim Gerbrands presenteert de Vertrouwensboom: een praktisch referentiekader voor examencommissies die hun borgende instrumentarium willen herijken. Juist bij de transitie naar een concept als programmatisch toetsen biedt dit overzicht concrete handvatten, geworteld in de overtuiging dat niet de borging zelf het uitgangspunt is, maar het vertrouwen dat de examencommissie eraan ontleent. In de rubriek 'In de schijnwerpers' staat Janneke van der Steen centraal. Zij promoveerde recent op formatief handelen en deelt haar inzichten over het maken van samenhangende plannen voor formatieve toetsing. Haar boodschap is helder: formatief handelen is geen quick fix, maar vraagt om een bewuste investering in tijd, professionalisering én een cultuurverandering. De vaste rubrieken ontbreken uiteraard niet. In 'Gezien & Gelezen' bespreekt Jan Jacobs de Npulsvisie op toetsing en examinering in het AI-tijdperk, inclusief de vier bijbehorende handreikingen; hulpmiddelen voor iedereen die nadenkt over AI-integratie in uiteenlopende toetspraktijken. In 'Terecht of niet?' analyseert Ton Lamers een casus waarin een student tijdens een herkansing een paniekaanval kreeg. Vormt dit een bijzondere omstandigheid die recht geeft op een extra kans? Een vraag die raakt aan de kern van gelijke behandeling. Tot slot prikkelt columnist Wessel Peeters ons met de vraag of 'getoetst' wel hetzelfde is als 'kennen'. Zijn observatie over stilstaande auto's bij een T-splitsing is herkenbaar én confronterend: behandeld betekent nog niet geleerd. Dank aan alle auteurs en redactieleden voor hun inspanningen! Wij wensen u veel leesplezier. Heeft u zelf een interessant onderzoek of een waardevolle praktijkervaring die u wilt delen? U bent van harte uitgenodigd contact met ons op te nemen via www.e-xamens.nl. Naar uw bijdragen voor een volgende editie kijken we uit! Kelly Beekman hoofdredacteur INHOUD AI voor onderwijskundig meten, Max van Haastrecht, Marjolein Jongbloed-Pereboom, Lotte de Groot, Franka Buytenhuijs en Joost Kruis Wat zeggen EVC-cijfers (niet)? Over volumegroei van ervaringscertificaten en aanbieders binnen het EVC-stelsel, Kerstin van Tiggelen De vertrouwensboom voor examencommissies. Een referentiekader voor het borgende instrumentarium, Tim A. Gerbrands In de schijnwerpers: Janneke van der Steen, Kelly Beekman Rubrieken Redactioneel Terecht of niet? Gastcolumn Gezien en gelezen Literatuur en Agenda
€ 6,95EXAMENS (november 2025)
Welkom bij alweer de laatste editie in deze jaargang van Examens, tijdschrift voor de toetspraktijk. Ook voor deze editie hebben we weer ons uiterste best gedaan verschillende bijdragen te verzamelen, met als doel u te informeren, inspireren en deelgenoot te maken van nieuwe perspectieven in het complexe toetslandschap vanuit verschillende sectoren. Met veel plezier nemen we u mee in een aantal mooie bijdragen! Het eerste artikel is van Martijn Leenknecht, Ineke Huybrechts, Ester van der Linden en Christel van den Hooven. Zij gaan in op feedback-vriendelijk onderwijs. De tweede bijdrage komt van Sietse Brands en collega’s (Universiteit Twente en Teelen), die de focus verleggen naar de professionalisering van de beoordelaar. Op basis van video-onderzoek in het mbo delen zij een fascinerend inzicht: beoordelaars verschillen niet zozeer in wat zij zien, maar vooral in hoe zij het geobserveerde handelen interpreteren. Een krachtig pleidooi voor de inzet van video in kalibratiesessies, om zo impliciete normen expliciet en bespreekbaar te maken en te werken aan een gedeelde beoordelingscultuur. De volgende bijdrage heeft een geheel andere focus, maar is zeker niet minder interessant. Collega’s Jan Jacobs, Jan Jacobs, en Remco Feskens doken in de 'big data' van mbo-instelling Yuverta. Hun analyse van ruim 140.000 inschrijvingen legt opvallende patronen bloot rondom kansengelijkheid. De meest prikkelende bevinding is de sterke correlatie tussen slagingspercentages en stedelijkheid – een verband dat in hun data zelfs sterker blijkt dan de sociaaleconomische achterstandsscore. Een bijdrage die aanzet tot nadenken over de context van de student en de aansluiting van het curriculum. En natuurlijk zijn er de andere vaste rubrieken. In Gezien & Gelezen bespreekt Jan Jacobs het nieuwe werk van Henk van Berkel, Toetsing & Examinering. Een boek dat de twee werelden samenbrengt waar examencommissies (zie het eerste artikel) dagelijks mee balanceren – de juridische en de onderwijskundige grondslagen. De actualiteit van AI domineert twee rubrieken. In Terecht of niet? staat een casus centraal rondom fraude met AI en het gebruik van niet-bestaande bronnen, waarbij de juridische status van sancties als 'pedagogisch disciplinair' wordt geduid. Dit wordt prachtig gecontextualiseerd in de bijdrage In de schijnwerpers, waarin Max van Haastrecht (CitoLab & Fontys) zijn inzichten deelt. Hij pleit voor "waardegedreven toetsing" en waarschuwt ons om niet blindelings de efficiëntie van AI te volgen, maar bewuste keuzes te maken over wat we echt belangrijk vinden. Tot slot biedt Uit de praktijk een concreet instrument dat NHL Stenden inzet voor taalbewustzijn en het vergroten van kansengelijkheid: de Academische Woordenschattoets. Dank aan alle auteurs en redactieleden voor hun inspanningen. Ik wens u veel leesplezier. Naar uw ervaringen, ideeën en bijdragen voor de volgende editie kijken we uiteraard uit! Kelly Beekman hoofdredacteur INHOUD Wat als wij onbedoeld studenten in feedbackvalkuilen leiden? Martijn Leenknecht, Ineke Huybrechts, Ester van der Linden & Christel van den Hooven Beoordelen in Beeld, Sietse Brands, Bas Kollöffel, Maaike Endedijk, Jaap Brunnekreef Uit de praktijk, De Academische Woordenschattoets, Tom Haze Inschrijvingsgegevens als indicator voor examenresultaten en kansengelijkheid in het mbo, Jan W.J. Jacobs, Jan P.A.M. Jacobs & Remco C.W. Feskens In de schijnwerpers: Max van Haastrecht, Kelly Beekman Rubrieken Redactioneel Terecht of niet? Gezien en gelezen Literatuur en Agenda
€ 6,95EXAMENS (september 2025)
Beste lezer, Welkom bij deze nieuwe editie van Examens, tijdschrift voor de toetspraktijk. Ook voor deze editie hebben we weer ons uiterste best gedaan verschillende bijdragen te verzamelen, met als doel u te informeren, inspireren en deelgenoot te maken van nieuwe perspectieven in het complexe toetslandschap vanuit verschillende sectoren. Met veel plezier nemen we u mee in een aantal mooie bijdragen! Het eerste artikel, geschreven door Ton Lamers vormt een prikkelende start. Hij gaat in op de complexe positie van examencommissies, met aandacht voor het belang van een duidelijke positionering, tijd en deskundigheid. Ook geeft hij op geheel eigen wijze weer waarom begrenzing, bijvoorbeeld van management, noodzakelijk is voor het tijdig en waar nodig kunnen bewaken van onafhankelijkheid. Een complementaire bijdrage is uitgewerkt door Ewert Aukes (Universiteit Twente), die zijn ervaringen deelt over doordacht mandateren vanuit examencommissies, met als doel de werkdruk van examencommissies verlichten zonder de borgingsrol uit te hollen. Hierbij stelt hij een praktische leidraad voor om afspraken transparant en juridisch zuiver vast te leggen. Samen bieden deze artikelen houvast voor commissies die willen professionaliseren. De volgende bijdrage heeft een heel andere focus, maar zeker niet minder interessant. Collega’s Renden, Rovers en Frèrejean leggen uit hoe de kern van een ambacht de start vormt van toetsing, waarop ze uiteen zetten waarom en hoe vaardigheden idealiter getoetst kunnen worden in hun context door de inzet van het 4C/ID model, zodat geïntegreerd, realistisch handelen beoordeeld wordt. Het team van Cito (collega’s Huijbers, van den Berg en van Dorp) gaat in op toetsing in een actueel en uitdagend aandachtsgebied; burgerschap. Op basis van inzichten opgedaan bij het uitproberen van drie rubrics (single point, descriptief, analytisch) tonen zij het belang aan van kritisch denken, empathie en ethisch redeneren. Een bijdrage dat handvatten biedt voor vo en mbo. Tot slot nemen onderzoekers Borghouts, Slingerland en Weeldenburg u mee in de complexiteit van toetsing in het vakgebied lichamelijke opvoeding. Zij schetsen een herkenbaar beeld van de spagaat waarin veel vo-docenten zich regelmatig bevinden tussen de grote hoeveelheid leerdoelen en grote niveauverschillen enerzijds, en de roep om transparantie anderzijds. Een digitaal portfolio biedt mogelijkheden om, mits doordacht ingericht als leerlijn, toetsing meer te laten zijn dan een optelsom van cijfers. In zijn column sluit Wessel Peeters hierop aan: een portfolio is geen digitale schoenendoos, maar een zorgvuldig geselecteerd verhaal over groei. De wegwerpcamera metafoor zet aan het denken! En natuurlijk zijn er de andere vaste rubrieken. In Terecht of niet? staat een casus centraal rondom internationale studenten. In Gezien & Gelezen komt Karim Amghars’ boek Maar dat begrijp jij toch niet aan bod, waarin de uitnodiging centraal staat om blinde vlekken bij toetsing te verkleinen en talent recht te doen. Dank aan alle auteurs en redactieleden voor hun inspanningen. Ik wens u veel leesplezier. Naar uw ervaringen, ideeën en bijdragen voor de volgende editie kijken we uiteraard uit! Kelly Beekman hoofdredacteur INHOUD De ‘afhankelijke’ functionele onafhankelijkheid van de examencommissie in het hoger onderwijs, Ton Lamers Van checklist naar context: Vaardigheden toetsen met oog voor de praktijk, Peter Renden, Sanne Rovers & Jimmy Frèrejean De complexiteit van evalueren bij lichamelijke opvoeding, Lars Borghouts, Menno Slingerland & Gwen Weeldenburg Uit de praktijk, Mandateren kun je leren: Achtergrond en leidraad voor examencommissies, Ewert Aukes Beoordelingsmodellen voor het meten van burgerschapsvaardigheden, Twan Huijbers, Senne van den Berg en Frans van Dorp Rubrieken Redactioneel Terecht of niet? Gastcolumn Gezien en gelezen Literatuur en Agenda
€ 6,95EXAMENS (mei 2025)
Beste lezer, Welkom bij het tweede nummer van Examens, tijdschrift voor de toetspraktijk in 2025. We hebben een gevarieerd palet aan bijdragen verzameld dat u hopelijk zal inspireren en ondersteunen in uw toetspraktijk. In onze rubriek ‘In de schijnwerpers’ staat dit keer Lonneke Schellekens centraal. Zij blikt terug op haar loopbaan in het onderwijs en deelt haar visie op toetsing als instrument voor leren. Ze vertelt ook over de ontwikkeling van de tool ‘E-quality’ om toetskwaliteit te monitoren en te verbeteren, en over haar passie om docenten en studenten te ondersteunen in een lerende toetscultuur. Daarnaast biedt deze editie vier prikkelende artikelen. Gerard Straetmans en Cor Sluijter duiken in de wereld van adaptieve toetsing. Ze leggen uit wat adaptief toetsen inhoudt en hoe deze computergestuurde benadering elke lerende een toets op maat kan bieden. Mieke Jaspers en Els van Zijl richten zich op flexibel onderwijs en de rol van de examencommissie. Ze bespreken hoe examencommissies de waarde van elk diploma kunnen blijven waarborgen wanneer studenten eigen leerroutes volgen, zonder dat de commissies verdrinken in het goedkeuren van individuele studieplannen. Aansluitend belichten Brigit Kolen en collega’s het fraudebeleid in het hoger onderwijs. In hun artikel verschuift de focus van fraudebestrijding naar preventie. Ze introduceren een integrale aanpak om fraude voor te blijven en de authenticiteit van studentwerk te borgen. Barbara Spieringhs, Xandra Janssen-Brandt en Cojanne Wienk-Kars richten zich in hun artikel op de voorwaarden waaronder peerfeedback waardevol kan zijn. In ‘Uit de praktijk’ werpen we een blik op de industriële reiniging, een vakgebied dat zich afspeelt op het snijvlak van techniek en veiligheid. Dat vraagt om personeel dat weet wat het doet en aantoonbaar vakbekwaam is. In dit artikel wordt u meegenomen in hoe certificering op basis van een onafhankelijke examinering in deze branche tot stand komt. Naast al deze bijdragen vindt u ook de vertrouwde rubrieken. In ‘Gezien & Gelezen’ bespreekt Jan Jacobs het voorwoord van een recente publicatie van Evans en Waring over innovaties in toetsing en feedback in het hoger onderwijs. ‘Terecht of niet?’ ontbreekt niet: Ton Lamers analyseert een casus en prikkelt ons met de vraag of een bepaalde examenbeslissing gerechtvaardigd is. En in de column wordt de vraag gesteld of AI het einde van het traditionele essay betekent – een onderwerp dat tot nadenken aanzett. Kortom, deze editie zit boordevol kennis en inspiratie voor alle onderwijssectoren. Wij danken alle auteurs hartelijk voor hun bijdragen en hopen dat u met plezier nieuwe inzichten opdoet. Heeft u zelf een interessant onderzoek of een waardevolle praktijkervaring die u wilt delen? Laat het ons weten! U bent van harte uitgenodigd om contact met ons op te nemen via www.e-xamens.nl. Wie weet ziet u uw eigen bijdrage terug in een volgend nummer. Veel leesplezier! Kelly Beekman hoofdredacteur INHOUD Adaptieve toetsing: van gimmick naar kroonjuweel, Gerard Straetmans en Cor Sluijter Van fraudepolitie naar fraudepreventie. De pedagogisch-didactische aanpak van Fontys hogeschool, Brigit Kolen, Coreline Haasakker-van Leeuwen, Sjors van der Heiden & Karin Vennix Het gebruik van peerfeedback in high-stakes beslismomenten; waarom en hoe dan? Barbara Spieringhs, Xandra Janssen-Brandt & Cojanne Wienk-Kars Uit de praktijk, Gevaarlijk werk vraagt om gecertificeerde vakbekwame medewerkers, L. Noteboom, A. Kempers Elke student een andere leerroute, Mieke Jaspers en Els van Zijl Rubrieken Redactioneel Terecht of niet? In de schijnwerper Gastcolumn Gezien en gelezen Literatuur en Agenda
€ 6,95EXAMENS (februari 2025)
Welkom bij deze eerste editie van Examens, tijdschrift voor de toetspraktijk in 2025! We hebben opnieuw een gevarieerde selectie van artikelen voor u samengesteld, waarmee we u hopelijk kunnen inspireren én informeren in en over uw toetspraktijk.We starten het nieuwe jaar met een nieuwe interviewserie, nadat we eerder al aankondigden de interviewserie ‘Kopstukken’ af te sluiten. In onze nieuwe rubriek 'In de schijnwerpers' maken we kennis met Monika Vaheoja, die haar visie deelt op toetsing en vertelt over de ontwikkeling van de Toetsanalyzer. Daarnaast zijn er diverse interessante artikelen. Zo bespreekt Marleen Rijnberg, student aan de Master Toetsdeskundige en hogeschooldocent bij Associate Degree Academie, de parallellen tussen toetsing en accountancy. In haar artikel 'De handtekening van vertrouwen' onderzoekt zij de overeenkomsten tussen de handtekening van een examencommissie op een getuigschrift en die van een accountant op een controleverklaring. Een verfrissende kijk op kwaliteitsborging in het onderwijs. Lientje Maas en haar collega's presenteren een innovatief onderzoek naar curriculum alignment met behulp van AI. Hun artikel beschrijft hoe nieuwe technologieën kunnen helpen bij het verbeteren van de afstemming tussen onderwijsdoelen, curricula en toetsing. Een mooi voorbeeld van hoe technologie kan bijdragen aan onderwijskwaliteit. Mieke van Eensbergen en Cheryl van Ierland bespreken in het artikel 'De rol van kennis bij programmatisch toetsen' hun ervaringen en inzichten over de implementatie van programmatisch toetsen in het hoger onderwijs. Ze gaan specifiek in op de uitdagingen rond het beoordelen van kennis binnen dit concept. Barbara Spieringhs en haar co-auteurs presenteren het nieuwe Systeem voor Assessmentevaluatie (SVA), een waardevol instrument voor het waarborgen van de kwaliteit van complexe toetsen. Hun artikel biedt concrete handvatten voor het verbeteren van assessments in het beroepsonderwijs. In de rubriek 'Uit de praktijk' nemen Michael Nieuwesteeg en Serra Anker ons mee in de wereld van verpakkingen, waar ze beschrijven hoe het beroepsprofiel van de 'NVC Packaging Professional' is ontwikkeld en hoe de examinering in deze sector de afgelopen dertig jaar is geëvolueerd. Een boeiende inkijk in een sector waar kwaliteitsborging en duurzaamheid hand in hand gaan. Naast deze artikelen en het interview analyseert Ton Lamers in de vaste rubriek 'Terecht of niet?' een interessante casus over bijzondere omstandigheden bij tentamens. De column van deze editie is geschreven door Wessel Peeters, mede-oprichter en adviseur van Vernieuwenderwijs. Hij gebruikt het bordspel Jenga als metafoor voor de stapeling van leerresultaten in het onderwijs. Een prikkelende reflectie op de complexiteit van onderwijsconstructies.We sluiten deze editie af met een boekbespreking door Jan Jacobs over de spanning tussen gestandaardiseerde toetsing en studentdiversiteit. Tot slot herdenken we Ed Kremers, oud-redactielid van ons vakblad. Hij heeft een belangrijke bijdrage heeft geleverd aan de ontwikkeling van examens in Nederland. In het In Memoriam staan we daarbij stil. Deze editie biedt opnieuw een rijke mix van theoretische inzichten en praktische toepassingen gericht op uiteenlopende toetspraktijken. Wij danken alle auteurs en redacteurs voor hun bijdragen en wensen u veel leesplezier. Heeft u zelf ideeën of bijdragen? Aarzel niet om contact met ons op te nemen via www.e-xamens.nl. Kelly Beekman hoofdredacteur INHOUD De rol van kennis bij programmatisch toetsen binnen het Hoger Onderwijs, Mieke van Eenbergen en Cheryl van Ierland De handtekening van vertrouwen. Parallellen tussen toetsing en accountancy, Marleen Rijnberg Curriculum alignment. Met behulp van AI naar een efficiënt en geïntegreerd onderwijssysteem, Lientje Maas, Joost Kruis, Remco Feskens, Zoë ten Napel en Jaap Scheerens Uit de praktijk, Goed verpakken: Beroepsprofielen en examinering in een wereldwijd duurzaamverbonden sector, Michael Nieuwesteeg en Serra Anker Waarborgen van kwaliteit van complexe toetsen, Barbara Spieringhs, Peggy de Jong, Cor Sluijter en Erik Roelofs Rubrieken Redactioneel Terecht of niet? In de schijnwerper In Memorium Gastcolumn Gezien en gelezen Literatuur en Agenda NVE
€ 6,95
