Alle artikelen - Abonneer je nu!
De ethiek van de toekomst
INHOUD THEMA 'DE ETHIEK VAN DE TOEKOMST' (maart 2017) Interview vooruitgang door verbinding, technologie als hulpmiddel en uitdaging, Mare Purkins Mars als nieuwe wereld - Wat staat de mensheid te wachten? Pam van Schie Alles is verandelijk, Sara van der Wees A virtue-oriented approach to enviromental ethics, Mako Takeda Hoe je verkiezingen wint, toen en nu, Rogier van der Wal Als demosthenes in de storm, Carla du Pree Redactioneel Als studenten van de Master Applied Ethics van de Universiteit Utrecht is ons gevraagd een speciale editie voor iFilosofie te maken over het thema: de ethiek van de toekomst . De toekomstbeelden die voor ons worden geschetst in deze tijd geven soms een gevoel van onbehagen. Het ziet er lang niet altijd even goed uit, maar wat moeten we ermee en wat zijn nu echt de meest urgente thema’s en problemen waar we onze focus op moeten leggen? Ethiek, het nadenken over normen en waarden, geeft mogelijke handvatten om het kaf van het koren te scheiden. Na een tijd van grenzeloze maakbaarheid, wederopbouw na de Tweede Wereldoorlog en grote welvaartsgroei zijn we in een andere tijd aanbeland. Meenden we tot voor kort de ontwerpers van een maakbare wereld te zijn en hadden we ons derhalve losgekoppeld van die wereld, nu lijkt het tijd om onze plek in deze wereld opnieuw te leren kennen. Om nieuwe antwoorden te vinden op de vraag hoe wij ons verhouden tot de wereld om ons heen, lijkt het een vereiste te erkennen dat we er on- losmakelijk mee verbonden zijn. Waar we onszelf in het Westen graag zien als autonome individuen en hier koste wat kost aan vast willen houden, lijkt deze controledrang ons parten te spelen. Juist de connectiviteit tussen de mens en haar omgeving is nodig om ontwikkelingen teweeg te brengen en verandering te omarmen. We zullen anders moeten gaan kijken naar filosofische begrippen als autonomie, vrijheid en morele verantwoordelijkheid. Waar het in de Westerse ethiek nog voornamelijk gaat om handelen, zullen we meer nadruk moeten leggen op zijn. Zo zien we dat de deugdenethiek, al dan niet in een geupdate versie, terrein aan het winnen is. De deugdenethiek kijkt naar het wezen van de mens in relatie tot zijn omgeving. Ze stelt ons in staat antwoorden te verkrijgen op vragen over hoe wij ons moeten verhouden tot de snel veranderende omgeving waarin we leven, maar ook hoe we ons moeten verhouden tot de moderne technologieën die hier onderdeel van zijn. Met die antwoorden vertelt deugdenethiek ons ook hoe we ons in deze omgeving kunnen bewegen. De verbinding tussen mens en omgeving in tegenstelling tot het idee van autonomie loopt als een rode draad door deze editie. Dat was geen opzet, maar is gaandeweg het maken van onze bijdragen gebleken. Blijkbaar is dit waar wij naar op zoek zijn in ons denken over de ethiek van de toekomst. Daarnaast zijn we zelf verrast door de positiviteit die uit de stukken spreekt. Want hoewel we de toekomst zelf niet altijd even rooskleurig inzien, biedt de inhoud van deze editie onmiskenbaar hoop. Over toekomst gesproken: omdat we op 15 maart weer naar de stembus mogen om onze volksvertegenwoordigers van de toekomst te kiezen, bevat dit nummer een aantal speciale bijdragen in het thema van de verkiezingen. Namens allen die aan deze iFilosofie hebben meegewerkt zeggen we u: op de toekomst!
GratisSpecial (oktober 2023)
De missie van hypnotherapie We leven in een spannende tijd, waarin we ons steeds meer realiseren dat niets vanzelfsprekend is. Ook de zorg niet. Als hypnotherapeuten merken we bij onze cliënten de impact van het coronavirus, de economische crisis, de oorlog in Oekraïne … mondiale gebeurtenissen die zich stapelen op wat mensen sowieso al op hun persoonlijke pad zijn tegengekomen. En dat persoonlijke pad is zelden een glad gebaande weg. Nee, daar zitten vaak flinke hobbels en kuilen in, bochten van hier naar nergens, hindernissen en omleidingen, diepe afgronden of onneembare vestingmuren. In het hier en nu wordt vaak getriggerd wat in het verleden niet kon worden verwerkt. Nu zijn daar de onverklaarbare buikpijn, de paniekaanval, het negatieve zelfbeeld, de migraine, de stemmingswisselingen, de burn-out, de depressie, enzovoort. Met deze en vele andere klachten komen cliënten bij ons in de praktijk, soms na een lange zoektocht in het reguliere circuit. En wij hypnotherapeuten nemen ze op een veilige manier mee naar de oorsprong - naar de plaats en tijd waar het allemaal is ontstaan - die is opgeslagen in het onbewuste. Hier komen onze cliënten tot inzicht en overzicht, leren ze zichzelf liefdevol omarmen, spreken ze zich uit en nemen ze nieuwe besluiten. Zo kan de spanning eraf, het hart geheeld, de aarde gevoeld, het persoonlijke pad opnieuw vormgegeven. De reguliere zorg staat onder druk, met lange wachtlijsten en oplopende kosten. Hoe mooi zou het zijn als er openingen komen voor samenwerking met complementaire zorgverleners, zodat de druk op de zorg in gezamenlijkheid kan worden verlicht? Gelukkig is het tij al aan het keren en wordt steeds vaker verwezen naar een hypnotherapeut of psychosociaal therapeut. En gelukkig nemen ook steeds meer werkgevers verantwoordelijkheid voor hun personeel door ons als coach of therapeut in te schakelen bij vertrouwenskwesties, preventie van ziekteverzuim en aanpak van burn-out en andere klachten. In deze special voor - potentiële - cliënten, verwijzers en werkgevers lees je wat hypnotherapie voor mensen kan betekenen. Wil je meer weten, neem dan contact op met een hypnotherapeut bij jou in de buurt. Op de website van de Nederlandse Beroepsvereniging van Hypnotherapeuten (NBVH) vind je ons met één druk op de rode knop: www. hypnotherapie.nl Ik wens je veel leesplezier! Elisabeth van der Wardt, hoofd- en eindredacteur INHOUD Wat is hypnotherapie? Ingrid Mehrtens Via de huisarts naar de hypnotherapeut, Sigrid Sneijders Van buik tot buik, Milou van Dormolen Grotere plek voor hypnotherapie in het zorglandschap, Leonie Looijen-Vogelaar Innerlijke strijd, Wendy Aarts Het Korset - column, Anne Cox Verslaving: een conflict tussen managers en afleiders, Manja Kamman Jouw levenspad ontdekken, Liz Housmans Hypnotherapie als evidence based medicine? Carla Verkeste Eerste hulp bij relaties, Sigrid Sneijders Pijnreductie dankzij medische hypnose, Ester Ribera Reset je gedachten en emoties, Vera Funke De magische wereld van een kind, Liz Housmans SPIT - anekdote, Rob de Krieger Met de therapeut op pad, Martine Huisman Opvoeden begint bij jezelf, Manon Castricum Hou toch allemaal ff je kop, Sigrid Sneijders Mag ik er wel zijn? Elisabeth van der Wardt Omgaan met verlies, Liz Housmans Hypnotherapie - uitspraken, Jacques Graus Hypnotherapie in organisaties, Carla Verkeste Via trance naar eigen kracht, Majella Lammers “Vergeet mijn prikje niet!” - anekdote, Iris Gonet
Verbinding (mei 2023)
De verbindende factor Toen ik het thema voor dit vakblad bedacht - verbinding - kon ik nog niet voorzien hoezeer het me zou raken. Of wist mijn onderbewuste het al wel, en zette die de switch in mijn leven al om? Dat zou zomaar eens zo kunnen zijn. Hoe dan ook: ik zit middenin ‘uit verbinding gaan’, afscheid na dertig jaar samenzijn, en dat is best heftig. Dus elk artikel in dit blad treft me diep in mijn ziel. Mijn wijze oom van 80 - gepokt en gemazeld door het leven; hij moest pasgeleden zijn tweede geliefde begraven - stelde me een belangrijke vraag: “Wat is voor jou de verbindende factor binnen de relatie?” Hij legde het uit met het voorbeeld van een intelligente, ontwikkelde vrouw die twijfelde over haar relatie met een ‘eenvoudige’ taxichauffeur, maar uiteindelijk toch voor hem koos. De verbindende factor: zij had rijangst en deze ervaren chauffeur gaf haar het vertrouwen en de mobiliteit, want hij kon haar overal naartoe brengen. Ik houd van dit soort romantiek in de stijl van Isabel Allende en Benoître Groult. De verbindende factor… ik had niet direct mijn eigen antwoord op de vraag paraat. Maar op weg naar huis wist ik het: voor mij is de verbindende factor ‘samen reizen en de wereld verkennen’. Dit is wat ik het liefste doe, en wat ik het liefste deed met mijn lief. Toen mij plotsklaps duidelijk werd dat dit verlangen niet wederzijds was, betekende dat het einde van de wereld en van mijn droom. Toen de verbindende factor voor mij wegviel, stortte alles in. Ook al is mijn oom geen therapeut, zijn vraag is zeer relevant en zal ik vanaf nu met me meenemen in mijn praktijk: wat is voor jou de verbindende factor? Het is deze vraag die in verschillende toonaarden terugkomt in de artikelen van dit nummer. Van verbinding met jezelf tot verbinding met de ander, van verbinding met cliënten of collega’s tot verbinding met het zorglandschap. Verbinding is van levensbelang en is bepalend voor de koers van onszelf, met onze geliefden en in ons vak. Ik wens je veel inspiratie tot verbinding! Elisabeth van der Wardt, hoofd- en eindredacteur INHOUD Tijd voor verbinding! Leonie Looijen-Vogelaar Herstel van de verbinding met jezelf, Wendy Aarts Van duivelse dialogen naar emotionele verbinding, Sigrid Sneijders Wat laat jij liggen in de schatkamer van het onbewuste? Jos van Boxtel Van verkleving naar verbinding - column, Anne Cox Bruggen slaan tussen complementair en regulier, Marjolein Leeseman De open deur tussen bewuste en onbewuste, Barbara Oosterwaal Hoe haal ik meer uit mijn praktijk? Marloes de Ronde-Kos Verbinding in perspectief, Ingrid Mehrtens Verbinding verbroken, Sigrid Sneijders Op weg naar vrijheid en zelfliefde, Vera Funke Verbinding - uitspraken, Jacques Graus Veilig Incident Melden (VIM), Marloes de Ronde-Kos Boekentips Nieuwe flyer over hypnotherapie Verbinding met je oudere Zelf, Sigrid Sneijders Nieuws en media, Marloes de Ronde-Kos
Fysieke klachten (december 2022)
Fysieke klachten Voorliggend vakblad over fysieke klachten vormt de afsluiting van het jubileumjaar van de NBVH. We zijn in 2022 als leden verrast met een boekenbon, een jubileumvakblad, twee workshop-carrousels en een feestelijke lunch. Onze beroepsvereniging gaat op weg naar de volgende dertig jaar. Hoe zal het er in 2052 voor staan met hypnotherapie? Hopelijk zal ons mooie vak dan inmiddels zijn uitgegroeid tot een alom erkende, gewaardeerde en breed toegepaste behandelmethode voor zowel mentaal-emotionele als fysieke klachten. In dit nummer ligt de focus op de (hypno-)therapeutische behandeling van diverse fysieke klachten, zoals spierspanning, (buik-)pijn, vermoeidheid, kanker, migraine, opvliegers, tinnitus, conversie en parkinson. Diverse artikelen rekenen af met het veelvuldig gehoorde ‘je moet er maar mee leren leven’. Lang niet altijd hoeft dit het geval te zijn, want vaak kunnen - zeker waar het psychosomatische klachten betreft - goede resultaten met hypnotherapie worden bereikt. Laat je inspireren door de verhalen en ervaringen van collega’s! Verder wordt de nieuwe rubriek ‘Afstudeerscriptie’ geïntroduceerd. Paulette de Kraker verzorgt de aftrap met haar scriptie over de voorkoming van burn-out in het onderwijs. Zoals in de laatste ALV is belicht, krijgen nieuwe - en bestaande - therapeutleden een podium om hun afstudeerscriptie te presenteren. In de erkende opleidingen wordt op zoveel manieren onderzoek gedaan naar de werking van hypnotherapie, dat het jammer zou zijn om deze bevindingen niet breder te delen. Voortaan is dit dus mogelijk in het vakblad en via andere communicatiekanalen van de NBVH. Interesse? Stuur een mailtje naar: carla.verkeste@nbvh.nl We staan op de drempel van het nieuwe jaar 2023. Een jaar waarin de NBVH zichzelf meer wil profileren via verbinding - tussen leden onderling, met verwijzers en met cliënten. Dit wordt dan ook het thema van het volgende vakblad: Verbinding. Bijdragen zijn van harte welkom bij vakblad@nbvh.nl Namens het bestuur en de redactie wens ik je heerlijke feestdagen en een sprankelend 2023! Elisabeth van der Wardt, hoofd- en eindredacteur INHOUD Pijn, Paula Schoorl Psychosomatische klachten; hoe herken je ze? Sigrid Sneijders Foute boel – column, Anne Cox Migraine: onder mentale hoogspanning, Elisabeth van der Wardt De overgang, Marijke Brouwers Tinnitus: oorverdovend en ondraaglijk, Hein Hendriksen STAP: wat, voor wie en hoe? Marloes de Ronde-Kos Door de bomen het bos weer zien, Paulette de Kraker Fysieke klachten bij kanker, José Klaassen-Kersten Fysieke klachten - uitspraken, Jacques Graus Pas op de plaats, Marloes de Ronde-Kos Pijn Reset Methode, Sigrid Sneijders Parkinson in je praktijk, Barbara Oosterwaal Boekentips Nieuws en media, Marloes de Ronde-Kos
Familie (september 2022)
Zie wie jij bent Familie … iedereen heeft er een. Klein of groot, dichtbij of ver weg, geliefd of gevreesd, bekend of onbekend. In een familie wordt gedeeld, gegeven en ontvangen, of je nu wilt of niet. Die mooie ogen, dat grote talent, die vervelende karaktertrek, dat oude trauma. Een potpourri van kleur, emotie, gaven en venijn. Wees er maar blij mee en omarm het maar, want jouw familie hoort bij jou. Kijk in de spiegel van je familie, en zie wie jij bent. In dit nummer van Hypnotherapie vele verhalen over familie. Een dik nummer, want er valt veel over te vertellen. Er komen diverse boeken aan bod, technieken, metaforen, casussen, en nog veel meer. Uiteraard veel aandacht voor systemisch werk, vanuit verschillende invalshoeken en ervaringen, want dit biedt zoveel mogelijkheden: van zicht op wat was en is tot het doorbreken van vaste patronen, van het innemen van je eigen plek tot het blootleggen van oude trauma’s, van woorden geven aan wat altijd is verzwegen tot kiezen voor verbinding in vrijheid. In een familie stolt of stroomt de liefde, en wordt loyaliteit geschreven met een grote L. Familie laat niemand onberoerd. Langs deze weg een woord van dank aan Petra Verweij en Diana Vergouwen, die na jarenlange trouwe dienst met het jubileumnummer afscheid hebben genomen van de redactie. Van Petra’s hand is deze keer het interview met Rob Zondag, ons zeer gewaardeerde lid dat helaas vorige maand is overleden. Wat een geluk dat zijn boodschap om vooral eigenwijs te zijn nog is opgetekend! Met een nieuwe redactiefamilie hebben we vorm gegeven aan dit nummer: Marloes de Ronde-Kos, Sigrid Sneijders en ikzelf. We hopen een inspirerende uitgave te hebben gemaakt en wensen je veel leesplezier! Elisabeth van der Wardt, hoofd- en eindredacteur INHOUD Familieperikelen, Carla Verkeste Huiswerk voor kinderen en hun ouders; Originele tekst van Arnaud Zeman, Barbara Oosterwaal Elke familie heeft een verhaal, Marloes de Ronde-Kos Hechtingsproblematiek in de praktijk; Interview met Milou van Dormolen, Sigrid Sneijders Family life - column, Anne Cox Kind van twee families, Elisabeth van der Wardt Beeldentaal en familielijnen, Joke Goudswaard Feest in Voorthuizen; Interview met Dominique Stokman, Marloes de Ronde-Kos Als moederliefde niet vanzelf gaat, Laëtitia Rabat Familie - uitspraken, Jacques Graus Het kind als spiegel, Sigrid Sneijers Over toen en later, Marloes de Ronde-Kos Wees eigenwijs! Interview met Rob Zondag, Petra Verweij Familie en familieopstellingen Barbelo, Christina Uijtenbogaardt ‘De heer heeft goede zin vandaag!’ Jacques Graus Nieuws en media, Marloes de Ronde-Kos Een kamer mét aandacht voor kwetsbare jongeren, Chantal Wittenberg
Jubileumnummer 30 jaar! (mei 2022)
Feestvreugde: 30 jaar NBVH! Voor jullie ligt dan eindelijk het jubileumnummer. Een nummer waarvan we heel graag iets moois en lezenswaardigs wilden maken. Een tijdsbeeld van meer dan 30 jaar in een modern jasje. Met stukken van diverse redacteuren uit de afgelopen 37 jaar van ons vakblad. En natuurlijk missen we belangrijke mensen in dit nummer. Maar het was wikken en wegen uit de grote stapel vakbladen. Wat ogenschijnlijk een heel goed idee leek - en uiteindelijk ook is – was nog niet zo eenvoudig. Allereerst bleek het onmogelijk om met z’n drieën tegelijk af te spreken en artikelen uit te zoeken. Dus werd het half samen en met beeldbellen; daar zijn we tenslotte gewend aan geraakt in de afgelopen twee jaar. Virtueel versus live was In 2004 trouwens al actueel, je leest erover op pagina 27. Vervolgens waren er zoveel interessante artikelen dat het moeilijk kiezen was. Al helemaal samen. Zo kwamen we op het idee om de jaargangen op te delen. Ieder nam 10 jaar voor haar rekening om 15 bladzijdes te vullen. Althans, in mijn geval wat meer, want het vakblad bestaat 7 jaar langer dan de NBVH. Hoe dat komt, lees je op pagina 7. Dat werd dus veel doorspitten en vervolgens met de hand teksten overtypen. Ik koos artikelen uit de jaargangen tot 1999, Diana tot jaargang 2013 en Marloes tot 2022. Er is een mooie mix ontstaan tussen psychische en lichamelijke klachten, tussen wat korter en wat langer, van oud tot recent, van techniek tot enquête, en voor de afwisseling hebben we alles willekeurig door elkaar heen geplaatst. Maar boven alles zijn het artikelen die nog steeds actueel en interessant zijn. Zo was rond 1987 incest (pag 32) een hot topic en kennen we nu #me too en publiciteit rond seksueel grensoverschrijdend gedrag. In de kern vergelijkbaar qua therapeutische aanpak en relationeel mechanisme. Het gaat dan ook over machtsverhoudingen en manipuleren (pag 42). Kortom, een blad vol kennis en historie. De artikelen hebben we soms flink ingekort om zo meer te kunnen plaatsen. Maar in de bibliotheek is een jubileumpagina aangemaakt waar je de volledige artikelen online kunt teruglezen. Met dit nummer is ook een einde gekomen aan tien jaar redactiewerk van Diana Vergouwen. De goedlachse en altijd vrolijke Diana zit bomvol goede ideeën, heeft een frisse kijk op dingen en komt met leuke suggesties. Daarnaast houdt ze van simpel, snel en niet te moeilijk doen. Diaan, bedankt voor jouw inzet en onze samenwerking. Zelf stop ik ook na vier mooie jaren als hoofdredacteur. Ik ben trots op de nummers die we samen hebben gemaakt en heb ongelooflijk veel geleerd. Met passie en toewijding heb ik altijd getracht een afwisselend, inspirerend vakblad te maken. Ik wens jullie veel leesplezier en dat er nog minstens 30 jaar mooie vakbladen zullen verschijnen. Cheers! Petra Verweij Hoofdredacteur INHOUD NBVH 30 jaar! Leonie Looijen-Vogelaar Hypnose, hypnotherapie en de toekomst, Jan C. van der Heide Nederlandse Beroepsvereniging van Hypnotherapeuten, Luuc Christiaanse Milton H. Erickson, H. van Laake Het Sociaal Panorama Model, Lucas Derks Een onderzoek naar effecten van hypnotherapie op langere termijn, B.A.J. Spier Fockens Anne - column, Anne Cox Zelfhelend vermogen, Hans Rasche Systeemtherapie, wat is dat? Connie Streutker In herstel, het begin van een reis, Manja Kamman Het familiegeheim, Carla Frankenhuis Virtueel versus Live, Carolien Pielage Moeders met maskers, Carolien Pielage Hypnotherapeutische hulpverlening aan incestslachtoffers, B. Hissemöller Verdieping … of hocus pocus? Ingrid Mehrtens De Elman inductie, Erik Willems De cirkelmethode ter inspiratie, Vera Slot en Alice de Wit Manipuleren, een eeuwigdurend spel, Ben Dudink en Ingrid Hoogendoorn De Speyertherapie, P. Stroomsnijder Hypnotherapie bij astma en allergie, Jankees de Ridder Een jubileum vier je met feestartikelen...! - uitspraken, Jacques Graus Door een dikke glazen muur, G. Arts
Verstand en gevoel (december 2021)
Verstand en gevoel Het is begin november en ik schrijf alvast het begin van deze editorial. Mijn net opgedane ervaring past goed bij dit thema. Vanwege het vollopen van de ziekenhuizen en de oplopende besmettingen is een persconferentie net aangekondigd. Iedereen weet dan al hoe laat het is en met de aankomende lockdown voor de deur slaat de barometer van heel wat mensen uit richting noodweer op komst. Te verklaren, want het is zeker geen zonnig vooruitzicht voor velen. Zo gebeurde het mij dat er een vrouw kennelijk precies wilde parkeren op de plek waar ik stond. Ik liep over de parkeerplaats toen ik werd gebeld. Omdat ik moeite moest doen de andere kant van de lijn te verstaan, hield ik mijn pas in. Er werd getoeterd en ik keek op. Ik kende de meneer in de auto die voorbijreed niet en bleef dus staan. Er werd wéér getoeterd, dus draaide ik mijn hoofd om naar achteren. Hetzelfde moment begon de auto die ik zag al te rijden en de vrouw achter het stuur wild naar mij te gebaren. Het was de bedoeling dat ik aan de kant ging. En daar prevelde ze de nodige onhoorbare dingen bij. Haar manoeuvre was er een die niet echt ‘hoort’, maar wat we allemaal weleens doen en niet verboden is. Maar voor mij was het in dit moment nogal onverwacht. Haar reactie was echter zo aanvallend en over de grens dat ze iets triggerde bij mij. Voor ik het wist, hadden wij een hevige woordenwisseling. Flink opgefokt gingen wij beiden de supermarkt binnen. Het duurde nog een tijd voordat de rust weer in mijn lijf terugkwam. In gedachten vroeg ik mij af “waar gáát dit over en wat staat ons nog te wachten de komende maanden?” Over emoties, verstand en lichamelijke reacties valt dus van alles te leren. Zo kun je erover lezen in de stukken van Louis Crijns (blz. 13) en Paul Duinker (blz. 23). En over pubers en hun emoties kun je lezen in het stuk van Marloes de Ronde (blz. 32). Gelukkig waren er ook hele gemoedelijke dagen, zoals de dag van het interview met Hans ten Dam (blz. 7). Zeer inspirerend hoe zijn carrière is verlopen en hoe Tasso is uitgegroeid tot een internationaal instituut. Ondertussen heeft december zijn intrede gedaan, is er een mooi nieuw logo (blz 6), en verschijnt er steeds meer warm wit licht buiten en binnen. Mijn gedachten gaan uit naar degenen die ons dit jaar onverwacht verlaten hebben, zoals Demetrius J. Waarsenburg (blz. 38). Velen waren veel te jong. Naast dit verdriet besef ik ook weer dat het leven geleefd en gevierd mag worden. Petra Verweij Hoofdredacteur Inhoud Verstand en gevoel in het Park van Noach, Barbara Oosterwaal We hebben een nieuw logo, Elisabeth van der Wardt Verstandige bruggenbouwer met gevoel, Interview met Hans ten Dam, Petra Verweij Verstand van gevoelens, Jacques Graus Verstandig omgaan met gevoelens, Louis Crijns Het zit niet tussen je oren, Marloes de Ronde Arena, Anne Cox Provocatieve therapie, Sigrid Sneijders Blik op verstand, Jacques Graus Het complexe geheel van gevoelens, emoties en verstand, Paul Duinker Hypnose helden – Edgar Cayce, Diana Vergouwen Gevoel en verstand, Barbelo Uijtenbogaardt Onverstandig, roekeloos en hypergevoelig tijdens de puberteit, Marloes de Ronde Boekentips Nieuws en media, Marloes de Ronde In memoriam Demetrius J. Waarsenburg, Diana Vergouwen
EXAMENS (september 2026)
Welkom bij een nieuwe editie van Examens, tijdschrift voor de toetspraktijk. Ook dit nummer hebben we met zorg samengesteld, met als doel u te informeren, inspireren en deelgenoot te maken van actuele ontwikkelingen in het toetslandschap. Van de juridische kaders rondom AI tot de dagelijkse afwegingen van studenten en docenten, en van tien jaar bouwen aan vakbekwaamheid tot de wortels van onze toetscultuur; met veel plezier nemen we u mee in een gevarieerd palet aan bijdragen! In de rubriek In de schijnwerpers spreekt Carlijn van Herpt met Elise Crompvoets over paarsgewijs vergelijken. Haar boodschap is duidelijk: het adaptieve algoritme dat zij ontwikkelde maakt de methode efficiënter, maar de gangbare betrouwbaarheidsmaat vraagt om voorzichtigheid. Daarnaast zijn er diverse artikelen, ditmaal gekleurd door het thema generatieve AI. Hoe GenAI in de dagelijkse onderwijspraktijk wordt ervaren en geduid, zetten Bente Cerpentier, Cune van Asselt en Paul Ketelaar uiteen in een tweeluik. In het eerste artikel verkennen zij hoe studenten betekenis geven aan GenAI en onderscheiden zij vier persona’s: de kritische gebruiker, de sociale volger, de gemakzoeker en de ambivalente twijfelaar. In het tweede artikel staan docenten centraal, van wie de afwegingen worden gevormd door institutionele kaders, professionele waarden, persoonlijke overtuigingen en de relatie met hun studenten. Een naschrift over gezamenlijke focusgroepen laat zien hoe snel de perceptiekloof zich sluit zodra men mét elkaar spreekt in plaats van óver elkaar. Tenslotte gaan Desirée Joosten-ten Brinke en Kelly Beekman in op de vraag wat de EU AI Act concreet betekent voor de toetspraktijk. Onderwijs is in deze verordening dan wel als hoog-risicosector aangewezen, maar dat betekent allerminst een wettelijk verbod op AI-inzet. Samen met de AVG en het auteursrecht ontstaat wel een kader waartoe men zich zal moeten verhouden. Eén principe blijft daarbij overeind: AI mag ondersteunen, maar niet zelfstandig beslissen over de student. Een beslisboom helpt om die afwegingen stap voor stap te maken. In Uit de praktijk beschrijft Cher Perdon tien jaar bouwen aan aantoonbare vakbekwaamheid bij de NVVB PublieksAcademie. Ruim dertigduizend examens verder laten zij zien hoe toetskundige onderbouwing en werkbaarheid samen kunnen gaan, onder meer via een eenduidige cesuur en de Eigen SuperSamenvatting als antwoord op examenangst. De vaste rubrieken ontbreken uiteraard niet. In Gezien & Gelezen bespreekt Jan Jacobs Toetsen in verbinding, onder redactie van Antoinette van Berkel en Dominique Sluijsmans. En in Terecht of niet? analyseert Ton Lamers een uitspraak over een knock-outcriterium bij tandheelkunde, met de prikkelende vraag wanneer procederen plaatsmaakt voor werken aan vakbekwaamheid. Dank aan alle auteurs en redactieleden voor hun inspanningen! Wij wensen u veel leesplezier. Heeft u zelf een interessant onderzoek of een waardevolle praktijkervaring die u wilt delen? U bent van harte uitgenodigd contact met ons op te nemen via www.e-xamens.nl. Naar uw bijdragen voor een volgende editie kijken we uit! Kelly Beekman hoofdredacteur INHOUD Tussen tool en taboe: inzicht in perspectieven van studenten op Generatieve AI in het hoger onderwijs. Een kwalitatief onderzoek naar de integratie van Generatieve AI in het leerproces van Nederlandse studenten, Bente Cerpentier, Cune A. M. van Asselt & Paul E. Ketelaar Tussen tool en taboe, deel 2: docentenperspectief, Cune A. M. van Asselt, Bente Cerpentier & Paul E. Ketelaar Toetsing in het AI-tijdperk: de betekenis van de EU AI Act voor de praktijk, Desirée Joosten-ten Brinke & Kelly Beekman De ontwikkeling van de NVVB PublieksAcademie tot een volwassen examenorganisatie, Cher Perdon Rubrieken Redactioneel In de schijnwerpers Terecht of niet? Gezien en gelezen Literatuur en Agenda
€ 6,95EXAMENS (mei 2026)
Beste lezer, Welkom bij een nieuwe editie van Examens, tijdschrift voor de toetspraktijk. Ook dit nummer hebben we met zorg samengesteld, met als doel u te informeren, te inspireren en deelgenoot te maken van actuele ontwikkelingen in het toetslandschap. Van psychometrische vuistregels tot stelseldiscussies, en van een wendbare toetsorganisatie tot een bijzondere terugblik op de wortels van de testleer; met veel plezier nemen we u mee in een gevarieerd palet aan bijdragen! Niels Smits en Sharon Klinkenberg (UvA) openen met een prikkelend pleidooi: de gangbare vuistregels voor toetskwaliteit (p-waarden, item-testcorrelaties en Cronbach’s alfa) zijn vaak te streng voor de praktijk van het hoger onderwijs. Aan de hand van een concrete tentamenanalyse onderbouwen zij dit standpunt en formuleren zij vier aanvullende vragen die een genuanceerder oordeel mogelijk maken. Een heel andere stelseldiscussie voeren Emina van den Berg en Thierry Belt (SEO Economisch Onderzoek). Zij analyseren het stelsel rondom de doorstroomtoets. Hun conclusie is helder: één centrale doorstroomtoets biedt voordelen op het vlak van kostenbeheersing, vergelijkbaarheid én publieke borging. Mieke Jaspers en Els van Zijl bouwen voort op hun eerdere bijdrage en richten zich nu op de wendbare toetsorganisatie binnen flexibel onderwijs. Met een verantwoordelijkheidsmatrix gebaseerd op het RACI-model bieden zij concrete handvatten voor het verdelen van rollen tussen OE-teams, examencommissie, management en faciliterende professionals. Ton Lamers staat centraal in ons terugkerend interview In de schijnwerpers, ter ere van zijn vijftigste(!) bijdrage aan Terecht of niet?. We hebben hem gesproken over zijn opmerkelijke pad van klassiek slagwerker naar onderwijsjurist, zijn geleerde lessen en aanbevelingen over heldere kaders, kennisdeling en de rol van de examencommissie. Daarnaast hebben we een bijzondere bijdrage ontvangen van Henk van Berkel, die in een fictief interview een invloedrijk kopstuk in toetsing, Lee J. Cronbach (1916–2002), laat reflecteren op zijn eigen werk. Een originele manier om de mens achter de beroemde alfa-coëfficiënt en de generaliseerbaarheidstheorie tot leven te brengen, met een boodschap die opvallend actueel blijft: meet zorgvuldig, interpreteer voorzichtig en verlies nooit de mens achter de cijfers uit het oog. De vaste rubrieken ontbreken uiteraard niet. In Terecht of Niet, een jubileumbijdrage, wordt een recente uitspraak van de Raad van State besproken over een student die struikelde op slechts tien procent van een onderwijseenheid van 30 ECTS. In Gezien & Gelezen bespreekt Jan Jacobs de herziene heruitgave van Diplomademocratie van Mark Bovens en Anchrit Wille. In Uit de praktijk deelt Astrid Habraken (Bespeak) hoe het praktijkexamen voor de Basisvakopleiding Schoonmaken werd herontworpen vanuit de kernhandelingen van het beroep zelf. En tot slot prikkelt Wessel Peeters ons in zijn column met de vraag wat we verliezen wanneer we het nakijken uitbesteden aan AI: En, wat vond AI ervan? Dank aan alle auteurs en redactieleden voor hun inspanningen! Wij wensen u veel leesplezier. Heeft u zelf een interessant onderzoek of een waardevolle praktijkervaring die u wilt delen? U bent van harte uitgenodigd om contact met ons op te nemen via www.e-xamens.nl. Naar uw bijdragen voor een volgende editie kijken we uit! Kelly Beekman hoofdredacteur INHOUD Valide vuistregels voor de evaluatie van studietoetsen: Een oproep tot verbetering, Niels Smits & Sharon van de Klinkenberg De overstap naar één centrale doorstroomtoets voor groep 8: een logische stap in een stelsel dat steeds meer publiek geld kost, Emina van den Berg & Thierry Belt Naar een wendbare toetsorganisatie. Autonomie binnen kaders, Els van Zijl & Mieke Jaspers Lee J. Cronbach (1916-2001): meten is begrijpen, Henk van Berkel Objectiviteit vraagt om keuzes, Astrid Habraken Rubrieken Redactioneel Gastcolumn In de schijnwerpers Terecht of niet? Gezien en gelezen NVE Literatuur en Agenda
€ 6,95EXAMENS (februari 2026)
Beste lezer, Welkom bij een nieuwe editie van Examens, tijdschrift voor de toetspraktijk. Ook dit nummer hebben we met zorg samengesteld, met als doel u te informeren, inspireren en deelgenoot te maken van actuele ontwikkelingen in het toetslandschap. Van formatief handelen tot de borging door examencommissies, en van data-analyse tot de juridische kant van bijzondere omstandigheden; met veel plezier nemen we u mee in een gevarieerd palet aan bijdragen! Max van Haastrecht en collega's van CitoLab openen met een fundamentele vraag: wanneer voegt AI daadwerkelijk waarde toe aan onderwijskundig meten? Zij introduceren drie kernelementen – de onderwijskundige context, validiteit en het sociale contract tussen leerling en docent – als kompas voor weloverwogen keuzes. Een artikel dat aanzet tot reflectie over wat wij in het onderwijs écht belangrijk vinden. Een geheel andere invalshoek biedt de bijdrage van Kerstin van Tiggelen over EVC-cijfers. In het publieke debat wordt de groei van ervaringscertificaten soms geassocieerd met misstanden. Maar wat zeggen de cijfers werkelijk? De analyse laat zien dat de volumegroei past binnen een stabiel en historisch verklaarbaar patroon. Deze genuanceerde bijdrage zet aan tot zorgvuldige interpretatie van data. Tim Gerbrands presenteert de Vertrouwensboom: een praktisch referentiekader voor examencommissies die hun borgende instrumentarium willen herijken. Juist bij de transitie naar een concept als programmatisch toetsen biedt dit overzicht concrete handvatten, geworteld in de overtuiging dat niet de borging zelf het uitgangspunt is, maar het vertrouwen dat de examencommissie eraan ontleent. In de rubriek 'In de schijnwerpers' staat Janneke van der Steen centraal. Zij promoveerde recent op formatief handelen en deelt haar inzichten over het maken van samenhangende plannen voor formatieve toetsing. Haar boodschap is helder: formatief handelen is geen quick fix, maar vraagt om een bewuste investering in tijd, professionalisering én een cultuurverandering. De vaste rubrieken ontbreken uiteraard niet. In 'Gezien & Gelezen' bespreekt Jan Jacobs de Npulsvisie op toetsing en examinering in het AI-tijdperk, inclusief de vier bijbehorende handreikingen; hulpmiddelen voor iedereen die nadenkt over AI-integratie in uiteenlopende toetspraktijken. In 'Terecht of niet?' analyseert Ton Lamers een casus waarin een student tijdens een herkansing een paniekaanval kreeg. Vormt dit een bijzondere omstandigheid die recht geeft op een extra kans? Een vraag die raakt aan de kern van gelijke behandeling. Tot slot prikkelt columnist Wessel Peeters ons met de vraag of 'getoetst' wel hetzelfde is als 'kennen'. Zijn observatie over stilstaande auto's bij een T-splitsing is herkenbaar én confronterend: behandeld betekent nog niet geleerd. Dank aan alle auteurs en redactieleden voor hun inspanningen! Wij wensen u veel leesplezier. Heeft u zelf een interessant onderzoek of een waardevolle praktijkervaring die u wilt delen? U bent van harte uitgenodigd contact met ons op te nemen via www.e-xamens.nl. Naar uw bijdragen voor een volgende editie kijken we uit! Kelly Beekman hoofdredacteur INHOUD AI voor onderwijskundig meten, Max van Haastrecht, Marjolein Jongbloed-Pereboom, Lotte de Groot, Franka Buytenhuijs en Joost Kruis Wat zeggen EVC-cijfers (niet)? Over volumegroei van ervaringscertificaten en aanbieders binnen het EVC-stelsel, Kerstin van Tiggelen De vertrouwensboom voor examencommissies. Een referentiekader voor het borgende instrumentarium, Tim A. Gerbrands In de schijnwerpers: Janneke van der Steen, Kelly Beekman Rubrieken Redactioneel Terecht of niet? Gastcolumn Gezien en gelezen Literatuur en Agenda
€ 6,95
